Слайд 2
Сабақтың тақырыбы: Ұлттық Банк. Валюта.
Сабақтың бағыты: кәсіби саланы меңгертуге арналған сабақ
(студенттің мамандығына қатысты кәсіби мәтін)
Сабақтың өту орны: Қазақ тілі және әдебиет № 5 мультимедиалық кабинеті.
Сабақтың мақсаты:
- коммуникативтік: мамандыққа байланысты кәсіби мәтіннен қажетті ақпаратты табуға үйрету. Мамандығына қатысты мәтінді оқу негізінде ойлау логикасын дамыту;
- танымдық: мамандыққа сәйкес білімді меңгеру барысында тіл үйренушінің жалпы дүниетанымын кеңейту;
- тәрбиелік: тіл үйренушінің мемлекеттік тілге деген құрмет сезімін күшейту, қызығушылығын арттыру;
- жалпы қолданыстағы сөздер мен сөз тіркестерінің лексикалық минимумын кеңейту;
- грамматикалық формалар мен құрылымдарды сөйлеу процесінде дұрыс қолдану;
- кәсіби білімін дамыту: а) мәтін бойынша тапсырмаларды орындау.
Слайд 3Сабақтың көрнекілігі: Кітап көрмесі, жаңа тақырыпты түсіндіруге арналған слайдтар, үлестірмелі карточкалар.
сөзжұмбақ.
Сабақтың әдісі: Практикалық жұмыс, сұрақ-жауап.
Сабақта қолданылған ақпараттық коммуникациялық технологиялық құралдар: проектор, компьютер, ноутбук.
Сабақтың пәнаралық байланысы: экономика
Жұмыс түрлері: Сөйлеу әрекетінің төрт түрі (тыңдалым, оқылым, айтылым, жазылым).
Слайд 4Валюта оның түрлері.
Валюта - белгілі бір елде
қабылданған ақша жүесі және сол елдің ақша өлшемі.
Ол екіге бөленеді.
Тұрақты валюта - алтынмен немесе басқа құнды заттармен қамтамасыз етілген бағасы бар валюта, ал құламалы валюта - өзінің көрсетілген бағасынан арзандап бара жатқан валюта.
Дүние жүзінің валюталары үш топқа бөлінеді:
1. Тұйық валюта – бұл тек сол елдің өз территориясында ғана жүреді.
2. Басқа валюталарға айырбасталатын.
3 . Шетелген валюта , ол кейбір валюталарғa ғана айырбасталады, белгілі валюталық аймақта қызмет етеді. қазір көптеген елдерде қағаз ақша валютасы пайдаланылады. Қағаз ақша айналымда алтынның ролін атқарады, олардың құны алтынмен есептеледі. Ал халықаралық қатынастарда жалпы айырбастың ролін атқарады.
Слайд 5Валюта- бұл жүйенің ақшасы мемлекеттің ақшалай жүйесі, сонымен бірге.
ВАЛЮТА
Ұлттығы
Слайд 6Шетелдік валюта:
А) Нақты- шет мемлекеттегі төлеуді занды құралдар болып табылған
ақшалай таңбалар болатын үндеулерде
Ә) Ақшалысыз- есептердегі шет мемелекет ақша бейнелген құралдар
Слайд 7Ұжымдық валюта- мемлекетаралық экономикалық ұйымдардың шеңберiнделерiнiң халықаралық есептерi үшiн қолданылатын валюта
Слайд 8
Валюталық тәртiп:
А) Валюталық монополия- валюталық резервпен
тәуелдi оған басқаруға валюталық құндары
бар
операциялардың іске асыруына мемлекеттің
ерекше құқығы, сонымен бірге.
Ә) Валюталық шектеулердi тәртiп- валюталық құндары
бар операциялардың иелiк және іске асыруына резиденттер
немесе резидент еместерге арналған шектеулерді бекітіледі.
Б) Еркiн аударынғыштықтың тәртiбi- валюталық операциялардың iске асыруға шектеулерiн жоқтық.
Слайд 9Ал енді Ұлы Жібек жолы дәуірлеп тұрған уақыттан бастап бүгінгі күнге дейінгі
аралықты кезеңдер бойынша қарастыратын «ақша әлеміне» қызықты саяхатымызды бастаймыз
Слайд 10Отырар, Тараз, Испиджаб, Сарайшық қалашықтарында жүргізілген қазба жұмыстары кезінде табылған монеталар
Орта
ғасырда монеталарды тек беделді ру-тайпа өкілдері ғана шығарған. Олардағы белгілер мен таңбалар осы биліктің нышанын көрсетіп тұрған. Яғни бұл кезеңнің монеталарында таңба ретінде жер, су, аспан және әр түрлі хайуанаттардың сұлбасы, балық қаңқасы, құстардың бейнесі өрнектелген..
Слайд 11Рессейдің бірінші валютасы
Ресейдің бірінші қағаз ақша белгілері ІІ Екатеринаның кезінде 1769 жылы, ал монеталар
1534 жылы пайда болған.
ІІ Екатерина бейнеленген 100 рубльдік банкнот — сол кезеңде шағын сиыр табынын сатып алуға болатын атақты «катенька» болған.
Слайд 12РКФСР-дың және КСРО-ның ақша белгілері
1920 жылы Хорезм республикасында
ақша жібектен жасалынып, ол «шелковкалар» деп
аталды. Кейінінен бұл ақша күшін жойғаннан кейін оларды әйелдер құрақ көрпелерге пайдаланған.
Слайд 13Ұлттық валюта - теңге
Алғашқы қағаз тиындар мен теңгелер
Слайд 14Теңге
Қазақстан теңгесі — Қазақстан Республикасының ұлттық валютасы. Қазақстан Республикасының Президенттің
1993 ж. қараша 15 жарлығы бойынша айналысқа еңгізілді.
Тәуелсіз егемен мемлекеттің міндетті рәміздерінің бірі оның ұлттық валютасы болып табылады. Сонымен бірге, кез келген мемлекеттің тарихына оның бір-ақ рет енгізілетін өз валютасының тарихы да кіреді. Ұлттық валюта елдің өткенін, бүгінгісін және болашағын бейнелейді.
Слайд 16Меңдібай Қойшыбайұлы Әлиннің авторлығымен дүниеге келген 10 000 теңгелік банкнот «Ең үздік жаңа
банкнот» сыйлығын иеленген.
Слайд 17Ұлттық Банк мұражайы
Ұлттық Банк мұражайы Қазақстан Республикасының аумағындағы ең бірегей мұражайлардың
біріболып табылады. Ақша жүйесінің тарихы мен дамуы жайлы мәліметті алуға болады.
Слайд 18 Банк мұражайындағы үлгілер
Ұлы мерейтойларға арнап жасалағн
монета үлгілері
Слайд 19Ұлттық банк.
Ұлттық банк- ақша резервтерінен , алтын валюта резервтерінен, басқа да
материалдық құндылықтардан тұратын жекеше мүлкі бар заңды тұлға.
Ұлттық банк жарғылық қорын 10 млрд. Теңге көлемінде мына құжаттар есебінен құрайды: республиқалық бюджеттен бөлінген құжаттар , мемлекеттен алынған негізгі қорлар және Ұлттық банк тапқан пайдадан аударымдар.
Негізгі Ұлттық банк унитарлық орган болып табылады. Мемлекет – жорғылық қордың жалғыз иесі. Негізгі қор ғимараттардан, көлік және басқа да құндылық тарадан тұрады, ал айналым қаражаты - банкіге тиесілі, ақша қаражаттарынан тұрады. Ұлттық банк резервтік және басқа қорлар құрады. Резервтік қор жарғылық көлемінде құрылып. Ол өзіндік табыс есебінен толтырылады және осы қорға байланысты нормаларға сәйкес жүргізілетін операциялар байынша шығындарды жабуға
Слайд 20Қазақстан Руспубликасы Ұлттық банкінің қызметтері мен операциялары.
Ұлттық банк « Қазақстан Республикасының
ұлттық банк туралы » Заңға сәйкес мынадай қызметтер мен операцияларды орындайды.
• Айналыстағы ақша массасының көлемін реттеу жолымен Қазақстан Республикасында мемлекеттік ақша-несие саясатын жүргізеді, Қазақстан Республикасы аумағында банкноталар мен монеталарды айналысқа шығарушы жалғыз эмитет болып тыбылады;
• Кепіл беруші Үкімет болып табылатын Қазақстан Республикасының ішкі және сыртқы қарызына қызмет көрестуге қатысады;
• Қазақстан Республикасы аумағында еншілес банк ашуға рұқсат береді;
• Қазақстан Республикасы аумағында, одан тыс жерлерде банк филиалдарының өкілдіктерін ашуға келісімін және банк операцяларын жүргізуге лицензия береді;
• Банктердің бағалы қағаздар эмиссиясы жобасының оның тіркелуіне дейін өзі белгілеген тәртіппен міндетті сараптауын жүргізеді;
• Ол банктерге несие беруге, банктердің қарыз капиталы нарығындағы ашық позициясына бақылау жосауға құқылы. Банктерге соңғы сатыдағы несие беруші болады, қайта қаржыландыру саясатын жүргізеді.
Слайд 22Ұлттық Банктің құрылымына мыналар кіреді:
• 11 департаменттен (1
департамент Астана қаласында), 10 жеке басқармадан және 1 жеке бөлімнен тұратын орталық аппарат
• 16 аумақтың филиал және Алматы қаласындағы бір филиал - Кассалық операциялар және құндылықтарды сақтау орталығы
• Ұлттық Банктің Ресей Федерациясындағы өкілдігі
• 5 есеп беретін ұйым.
Слайд 24Ұлттық Банк екінші дәрежедегі банкпен байланысы
Слайд 25Ұлттық Банк:
• «Қазақстанның салымдарға кепілдік беру қоры»
• «Сақтандыру төлемдеріне кепілдік беру
қоры»
• «Қазақстанның ипотекалық кредиттерге кепілдік беру қоры»
• «Қазақстан Актуарлық орталығы» акционерлік қоғамдарының құрылтайшысы болып табылады.
Слайд 262. Жаңа сөздерді аудару:
банктік жүйе –
өндірістік инфрақұрылым –
бос капитал –
қарызға береді –
деңгей –
тексеру –
тіркеу –
ақша айналымы –
қарыз беруші –
делдал –
байлық –
бедел –
Слайд 27Сәйкестігін табыңыз
Нарықтық открытая
Ашық
социальная
Тұрақты рыночная
Бәсекеге қабілетті стабильная
әлеуметтік конкурентноспособная
ұлттық деньги
ақша национальная
Слайд 28Сөзтіркестерін аударыңыз
Служит народу, открывает счет, выдает кредит, банковская система двухуровневая, национальный
банк, валютная политика, банк дает гарантию, получить кредит, долгосрочный кредит.
Слайд 29Аударыңыз
Банковская система Казахстана состоит из государственных и коммерческих банков. Коммерческие банки
через разные банковские операции проводят кредитно- учетную банковскую службу.
Коммерческие банки в основном служат народу. Банки осущесвляют денежную, кредитную, валютную политику.
Многие банки получают лицензиюдля работы с иностранной валютой.
Слайд 30Кім жылдам? (тыңдалым)
«Банк қызметі» сөзжұмбағын
шешу.
1. ҚарМТУ оқытушылары мен студенттеріне қызмет көрсететін банк.
2. Біздің сүйікті қаламыз.
3. Жыл басы.
4. Ежелгі қала.
5. Республикамыздағы мемлекеттік тіл.
6. Ұлттық музыкалық аспап.
7. Ұлттық телеарна.
8. Ұлттық банктің төрағасы.
9. Ұлттық валюта.
10. Астана қаласының символы.
11. Ұлттық дәстүр. (баланың дүниеге келу құрметіне жасалады)
Слайд 33
Тест тапсырмаларына жауап беру (айтылым)
1. Қазақстан Республикасы 1990 жылдың
желтоқсанында Банктер мен банк қызметі туралы ... қабылдады.
А) шешім
Ә) заң
Б) жоба
В) пікір
Г) ұсыныс
2. Біздің елде банктік жүйе ... деңгейлі.
А) бір
Ә) екі
Б) үш
В) төрт
Г) бес
3. Ұлттық банк екінші деңгейдегі банктерді ...
А) тіркейді
Ә) тіркемейді
Б) байқайды
В) байқамайды
Г) барлық аталғандар
4. Ұлттық банк әр банкке ... береді.
А) капитал
Ә) кредит
Б) ақша
В) лицензия
Г) қарыз
5. Егер банк жұмысы нашар болса, ұлттық банк лицензияны қайтарып алады да, банкті ...
А) тіркейді
Ә) тіркемейді
Б) жабады
В) жаппайды
Г) тексереді
Слайд 34
Тест тапсырмаларына жауап беру (айтылым)
1. Қазақстан Республикасы 1990 жылдың
желтоқсанында Банктер мен банк қызметі туралы ... қабылдады.
А) шешім
Ә) заң
Б) жоба
В) пікір
Г) ұсыныс
2. Біздің елде банктік жүйе ... деңгейлі.
А) бір
Ә) екі
Б) үш
В) төрт
Г) бес
3. Ұлттық банк екінші деңгейдегі банктерді ...
А) тіркейді
Ә) тіркемейді
Б) байқайды
В) байқамайды
Г) барлық аталғандар
4. Ұлттық банк әр банкке ... береді.
А) капитал
Ә) кредит
Б) ақша
В) лицензия
Г) қарыз
5. Егер банк жұмысы нашар болса, ұлттық банк лицензияны қайтарып алады да, банкті ...
А) тіркейді
Ә) тіркемейді
Б) жабады
В) жаппайды
Г) тексереді
Слайд 35Тест жауаптары
І нұсқа
ІІ нұсқа
1)с 1. с
2) в 2. а
3) в 3. е
4) д 4. в
5) е 5. д