Презентация, доклад на тему Ш. Уәлиханов 180 жыл

жылы:1835 жыл

Туылған жері: қазіргі Қостанай облысындағы Құсмұрын көлінің жағасы.

Әкесі: Шыңғыс Уәлиханов
Анасы: Зейнеп Шорманова
Жұбайы: Айсары Уәлиханова
Арғы атасы - қазақтың ұлы ханы — Абылай, Шоқан оның шөбересі. Өз атасы Уәли де хан болған.
 Шоқан ауылдық бастауыш мектепте оқып жүріп-ақ араб, парсы, шағатай тілдерінің негізін үйреніп алды.

ол Орта Азия мен Қазақстан халықтарының тарихына, географиясы мен этнографиясына арналған бірсыпыра еңбектер, сондай-ақ едәуір көлемде қоғамдық-саяси тақырыптарға арналған еңбектер жазып үлгерді.

оқуға орналастырады.

ол Сiбiр ведомствосындағы қазақтар тарихын жинау жұмысын жалғастырады.

1855 жылы жазда, Уәлиханов генерал-губернатордың Семей облысы, Iле аймағына сапарында бiрге болады. Жетiсу өңiрiне жеке саяхат жасайды. Бұл сапарында ол өңiр тарихын,географиясын, халық ауыз әдебиетiн зерттеп, бiрнеше ғылыми мақалалар жазған.

құрылысына арналып жазылған әлемдегі тұңғыш зерттеу еңбегі болатын.

1858 жылғы Қашқарияға, Шығыс Түркiстанға сапары болды.

Ержүрек саяхатшы бұл сапарда талай-талай қиындықтар мен кедергілерден өтеді, жалған атпен Әлімбай болып керуен басының туысы ретінде аттанады, керуен 1858 ж. 27 қыркүйекте Қытай шекарасынан өткен.
Ш. Уәлиханов Қашғарияның:
экономикалық - саяси құрылысын,
тарихын,
этнографиясын 
рухани өмірін зерттеген.

Бейтаныс елді жан-жақты сипаттайтын, әскери, саяси, экономикалық, сауда-саттық жағынан үкіметке де, ғылымға да пайдалы сирек деректерді жинап, қиыншылықтар мен қауіп-қатерді көп көріп Шоқан керуені 1859 ж. сәуірінде елге оралған.

Әулие-ата қамалын алуға қатысады. Бірақ жергілікті халықтарға Черняевтің, оның әскери қызметкерлерінің көрсеткен озбырлығы мен қаталдығына наразы болған бір топ офицермен бірге Шоқан 1864 жылы армиядан бөлініп, Верныйға (Алматы)  келеді.

қазақ халқының шын мәніндегі тұңғыш суретшілерінің бірі екендігін ең алғаш зерттеп, дәлелдеген академик Ә.Х.Марғұлан.

Би Сартай. Қарындаш,Акварель. 1856

шығарған Шоқан шығармаларына жазған алғы сөзінде академик Николай Иванович Веселовский:
«Шоқан Уәлиханов Шығыстану әлемінде құйрықты жұлдыздай жарық етіп шыға келгенде, орыстың Шығысты зерттеуші ғалымдары оны ерекше құбылыс деп түгел мойындап, түркі халқының тағдыры туралы онан маңызы зор, ұлы жаңалықтар ашуды күткен еді. Бірақ Шоқанның мезгілсіз өлімі біздің бұл үмітімізді үзіп кетті!» деп жазды.
Бірақ ол сол аз ғұмырында адам қабілетінің ғажайып мүмкіндіктерін, гуманизмнің биік өресін, ұлтжандылықтың жалтақсыз үлгісін, ғылыми қабілет пен алғырлықтың қайран қаларлық өнегесін барша болмысымен, нақтылы іс әрекетімен дәлелдеп үлгерді.[5]
Шоқаннан қалған мұраның бірі бейнелеу өнері туындылары. Олар Шоқанның осы өнер саласында қазақтың тұңғыш профессионал суретшісі болғанын дәлелдейді. Ғалым негізінен портрет, пейзаж және халықтың тұрмыс салтын бейнелеумен айналысты. Одан 150—дей сурет қалған.

Николай Иванович Веселовский

және шығармашылық жолы Қазақстанның да, сонымен қатар шет елдердің де ғылыми қауымның назарын өзіне аударып келеді. Орыстың атақты шығыстанушысы Н.И. Веселовский Ш.Ш. Уәлихановты ғылымдағы аққан жұлдызбен салыстырды. Ш.Ш. Уәлихановтың еңбектері көптеген елдердің ғылыми қауымының назарын өзіне адарып келді, әлі де аударып келеді. 1865 жылдың өзінде-ақ ғалымның мақалалары ағылшын, француз және неміс тілдерінде жарық көрген болатын. 2010 жылдың 5 қарашада ҚР БҒМ ҒК Ш.Ш. Уәлиханов атындағы Тарих және этнология институты және Алматы облыстық әкімшілігі көрнекті қазақ ғалымы Шоқан Шыңғысұлы Уәлихановтың 175 жылдығына арналған «Шоқан Уәлиханов және ХХІ ғасырдағы гуманитарлық ғылым» атты Халықаралық ғылыми-практикалық конференция өткізеді.