- Главная
- Разное
- Образование
- Спорт
- Естествознание
- Природоведение
- Религиоведение
- Французский язык
- Черчение
- Английский язык
- Астрономия
- Алгебра
- Биология
- География
- Геометрия
- Детские презентации
- Информатика
- История
- Литература
- Математика
- Музыка
- МХК
- Немецкий язык
- ОБЖ
- Обществознание
- Окружающий мир
- Педагогика
- Русский язык
- Технология
- Физика
- Философия
- Химия
- Шаблоны, фоны, картинки для презентаций
- Экология
- Экономика
Презентация, доклад на тему Құрмалас сөйлем тақырыбына арналған презентация
Содержание
- 1. Құрмалас сөйлем тақырыбына арналған презентация
- 2. «Құрмалас сөйлем екі немесе бірнеше жай сөйлемнен құралып, күрделі ойды білдіреді»
- 3. ҚҰРМАЛАС СӨЙЛЕМСАЛАЛАССАБАҚТАСАРАЛАС
- 4. Салалас құрмалас сөйлем құрамындағы жай сөйлемдердің баяндауыштары
- 5. Құрамындағы жай сөйлемдерінің бірі екіншісіне тәуелді болып,
- 6. Салалас пен сабақтас сөйлемдердің ерекшеліктерін қамтитын сөйлемді аралас құрмалас дейміз
- 7. Шартты бағыныңқылы сабақтасШартты бағыныңқы сөйлем басыңқыдағы істің жүзеге асу я аспау шартын білдіреді
- 8. Шартты бағыныңқының баяндауыштары:Етістіктің шартты райынан (-са, -се).
- 9. Сұраулары: қайтсе? не етсе? қайткенде? не еткенде?
- 10. *Қарсылықты бағыныңқылы сабақтасҚарсылықты бағыныңқылы сабақтас басыңқыдағы іске қарама-қарсы мәнде айтылады
- 11. *Қарсылықты бағыныңқы сөйлемнің баяндауыштары:Шартты райдан кейін да/де
- 12. *Сұраулары:қайтсе де? не етсе де? қайткенмен? не
- 13. Біліміңді тексер
- 14. Қарсылықты бағыныңқы сабақтастың сұрауларын табыңыз
- 15. 3. Қайтсе? Не етсе? Сұрауы қай
- 16. Назарларларыңызға рахмет!!!
«Құрмалас сөйлем екі немесе бірнеше жай сөйлемнен құралып, күрделі ойды білдіреді»
Слайд 4Салалас құрмалас сөйлем құрамындағы жай сөйлемдердің баяндауыштары тиянақты болып, өзара тең
дәрежеде салаласа байланысқан құрмалас сөйлем түрін атаймыз
Салалас құрмалас сөйлем:
Ыңғайлас
Қарсылықты
Іліктес
Себеп-салдар
Талғаулы
Кезектес
Слайд 5Құрамындағы жай сөйлемдерінің бірі екіншісіне тәуелді болып, оған бағына байланысқан құрмалас
сөйлемнің түрін сабақтас құрмалас дейміз.
Сабақтас құрмалас сөйлем:
Шартты бағыныңқылы
Қарсылықты бағыныңқылы
Мезгіл бағыныңқылы
Себеп бағыныңқылы
Мақсат бағыныңқылы
Қимыл-сын бағыныңқылы
Салыстырмалы бағыныңқылы
Слайд 7
Шартты бағыныңқылы сабақтас
Шартты бағыныңқы сөйлем басыңқыдағы істің жүзеге асу я аспау
шартын білдіреді
Слайд 8Шартты бағыныңқының баяндауыштары:
Етістіктің шартты райынан (-са, -се). Мысалы: Сен ауылға барсаң,
барлығы да жақсы болады.
Жатыс септік жалғаулы есімшеден (-ған+да, -ген+де). Мысалы: Айгүл оқығанда, бес алар еді.
Көсемшенің болымсыз түрінен (-ма+й, -ме+й). Мысалы: Үй тазаламай, ойынға шықпайсың.
Етістіктің болымсыз түрінен (-йынша, йінше). Мысалы: Сабақ оқымайынша, бес алмайсың.
Жатыс септік жалғаулы есімшеден (-ған+да, -ген+де). Мысалы: Айгүл оқығанда, бес алар еді.
Көсемшенің болымсыз түрінен (-ма+й, -ме+й). Мысалы: Үй тазаламай, ойынға шықпайсың.
Етістіктің болымсыз түрінен (-йынша, йінше). Мысалы: Сабақ оқымайынша, бес алмайсың.
Слайд 9Сұраулары:
қайтсе? не етсе? қайткенде? не еткенде? қайтпей?
не етпей?
қайтпейінше? не етпейінше?
Мысалы: 1.Сен үй жұмысын істемейінше,
достарыңа бармайсың.
2. Дастан мұғалімнің тілін алмай,
үйіне кетпейді.
Мысалы: 1.Сен үй жұмысын істемейінше,
достарыңа бармайсың.
2. Дастан мұғалімнің тілін алмай,
үйіне кетпейді.
Слайд 10*
Қарсылықты бағыныңқылы сабақтас
Қарсылықты бағыныңқылы сабақтас басыңқыдағы іске қарама-қарсы мәнде айтылады
Слайд 11*
Қарсылықты бағыныңқы сөйлемнің баяндауыштары:
Шартты райдан кейін да/де жалғаулық шылауының тіркесуі арқылы
(-са да, -се де). Мысалы: Бұл менің досым болса да, сырын сізден аз біледі екем.
Көмектес жалғаулы есімшеден (-ған+мен, -ген+мен). Мысалы: Сен келгенмен, жұмыс бітпеді.
Ша/ше жұрнақты есімшеден (-ған+ша, -ген+ше). Мысалы: Бес мың теңгеге сырға алғанша, ата-анаңа бер.
Шығыс жалғаулы болжалды келер шақ есімшенің болымсыз түрінен (-бармас+тан, -қарамас+тан). Мысалы: Інім ауа-райына қарамастан, далаға шығып кетті.
Тәуелді жалғаулы есімшеден кейін болмаса деген шартты рай тұлғалы көмекші етістіктің (-ғаны, -гені болмаса). Мысалы: Қыс келгені болмаса, қар жаумады.
Көсемшеден кейін тұра деген көсемше тұлғалы көмекші етістің (айта тұра) тіркесуі арқылы жасалады. Мысалы: Арман білімді бола тұра, сақтау қабілеті нашар.
Көмектес жалғаулы есімшеден (-ған+мен, -ген+мен). Мысалы: Сен келгенмен, жұмыс бітпеді.
Ша/ше жұрнақты есімшеден (-ған+ша, -ген+ше). Мысалы: Бес мың теңгеге сырға алғанша, ата-анаңа бер.
Шығыс жалғаулы болжалды келер шақ есімшенің болымсыз түрінен (-бармас+тан, -қарамас+тан). Мысалы: Інім ауа-райына қарамастан, далаға шығып кетті.
Тәуелді жалғаулы есімшеден кейін болмаса деген шартты рай тұлғалы көмекші етістіктің (-ғаны, -гені болмаса). Мысалы: Қыс келгені болмаса, қар жаумады.
Көсемшеден кейін тұра деген көсемше тұлғалы көмекші етістің (айта тұра) тіркесуі арқылы жасалады. Мысалы: Арман білімді бола тұра, сақтау қабілеті нашар.
Слайд 12*
Сұраулары:
қайтсе де? не етсе де? қайткенмен? не еткенмен?
қайте тұра? не
ететұра? қайткені болмаса? не еткені болмаса? қайтпестен? не етпестен?
қайткенше? не еткенше?
Мысалы:
1.Оның бойы ұзын болғанмен, ақылы аз.
2. Алматыға барғанша, ауылға бар.
3. Көктем келгеніне қарамастан, жаңбыр
жаумады.
қайткенше? не еткенше?
Мысалы:
1.Оның бойы ұзын болғанмен, ақылы аз.
2. Алматыға барғанша, ауылға бар.
3. Көктем келгеніне қарамастан, жаңбыр
жаумады.
Слайд 14Қарсылықты бағыныңқы сабақтастың сұрауларын табыңыз
а) Қайтпейінше? Не
етпейінше?
в) Қашаннан бері? Қайтіп?
с) Қайтсе де? Қайткенмен?
д) Қайтсе? Не еткенде?
Шартты бағыныңқылы сабақтасты табыңыз
а) Арман бар болса да, Айгүл болмады
в) Қыс келгенмен, қар жаумады
с) Сабақ оқымай, ұйықтамайсың
д) Далаға шығып жаурағанша үйде отыр
в) Қашаннан бері? Қайтіп?
с) Қайтсе де? Қайткенмен?
д) Қайтсе? Не еткенде?
Шартты бағыныңқылы сабақтасты табыңыз
а) Арман бар болса да, Айгүл болмады
в) Қыс келгенмен, қар жаумады
с) Сабақ оқымай, ұйықтамайсың
д) Далаға шығып жаурағанша үйде отыр
Слайд 153. Қайтсе? Не етсе? Сұрауы қай сабақтастың түрі
а) қарсылықты
в) себеп
с) шартты
д) мақсат
Сабақтас құрмаластың түріі нешеу?
а) 6
в) 5
с) 7
д)8
в) себеп
с) шартты
д) мақсат
Сабақтас құрмаластың түріі нешеу?
а) 6
в) 5
с) 7
д)8
