Презентация, доклад на тему Психология пәнінен презентация Түйсік және зейін

психология пәнінің оқытушысы

Әйтеке би кенті, 2017-2018 оқу жылы

зейіннің мағынасы, түрлері, өмірдегі маңызымен таныстыру және ұғындыру;
Сабақтың міндеті:
Осы түйсік пен зейін сыртқы организммен байланыстыратын жалғыз психологиялық құбылыс екенін түсіндіру;

Күтілетін нәтиже:
-оқушылар психологияның адам өміріндегі белгісіз құбылыстарды зерттейтініне көз жеткізу, өмірдегі шешімдерін түйсігі мен зейініне жүгіну арқылы шешім қабылдау;
-Топпен жұмыс істеу, тез шешім қабылдау;

ықыластарын сабаққа аудару

түрі бар?
3.Темпераменттің әлсіз түрі?
4.Темпераменттің күшті түрі?
5.Темпераменттің санын он үшке жеткізген қай дәрігер?

сабақты түсінуін тексеру

Бағалау

Сабақ барысы

сәті

СТОПКАДР

Кемпірқосақ

жеке қасиеттерiн бейнелеуде көрiнетiн қарапайым психикалық процесс. Бұл процесс материалдық тiтiркендiргiштердiң сәйкес рецепторларға тiкелей әсерi нәтижесiнде жүзеге асады.

жағынан әр түрлi тiтiркендiргiштердi - физикалық, химиялық, механикалық және т.б. - қабылдауға және оларды жүйкелiк электр импульстарына түрлендiруге арналған арнайы органикалық құрылғы.
Эволюция барысында әрбiр рецептор белгiлi бiр тiтiркендiргiшке арнайы бейiмделе отырып, дамыған. Осылайша, тангорецепторлар сипап сезудi сезiнуге, аусторецепторлар дәм сезу тiтiркендiргiштерiн түйсiнуге, стиборецепторлар – иiс сезуге, фонорецепторлар дыбыстық тiтiркендiргiштердi және фоторецепторлар жарықтық (немесе сәулелiк) рецепторларды түйсiнуге бейiмделген.

Түйсіктердің түрленуі:

1. Есту түйсiктерi
2. Көру түйсiгi
3. Иiс сезу түйсiгi
4. Дәм сезу түйсiгi
5. Сипап сезу туйсіктері

мүшелерімізді іске қосамыз.
Зейін- психикалық әрекеттердің айналадағы заттар мен құбылыстарға бағытталып, түйдектелуі. Ол объектілерді анығырақ, ашығырақ тану үшін, жан қуаттарының оларға бет алып, жинақталу үшін қажет. Егер зейін болмаса организмнің сыртқы ортамен байланысқа түсуі дәрменсіз, ой, дене еңбегінің жөнді нәтижесі болмас еді. Зейін ырықсыз, әлдеқайда ырықты, үйреншікті, сыртқы және ішкі болып бөлінеді. Оның іс-әрекеттің орындалу барысында көрінетін тұрақтылығы, аударылуы, бөлінушілігі, көлемі, алаңдаушылығы секілді түрлі қасиеттері бар.

және үйреншікті болып үшке бөлінеді.
Адам өмірінде ырықсыз зейін елеулі орын алады. Зейіннің бұл түрі әсіресе жас балаларда жиі кездеседі. Өйткені, балалық дәуірде адамның күрделі іс-әрекеттері (оқу,еңбек т.б.) белгілі жүйеге келе қоймайды да осының нәтижесінде оның психикасы өте нәзік, түрлі сыртқы әсерге берілгіш келеді.
Ырықсыз зейін кез келген тітіркендіргіш арқылы пайда бола бермейді. Ырықсыз зейіннің көрінуіне төмендегі жағдайлар себеп болады:
А) күшті тітіркендіргіштер (көзді аштырмайтын жарық, қанық бояулы заттар, қатты дауыс, мұрын жаратын иіс т.б.), заттар мен құбылыстардың жаңалығы мен қозғалысы (мәселен, адамның үстіндегі киімнің өзгеруі, дыбысиың, жарықтың артуы мен кемуі т.б.).
Ә) адамның сыртқы дүниедегі объектілерге қатынас жасауының дәрежесі (қызығу, қажетсіну, көңіл күйінің хош болуы) ырықсыз зейіннің тууына жақсы әсер етеді.

өтуі

Іс-әрекеттіңқажетті нүктеге шөгуі

Бір мезетте нысандарды ұстай алу

кенет есік ашылудан, жұмыстарын қоя салып, назарын есік жаққа еріксіз аударады.Бұл рефлексті И.П.Павлов «немене?» рефлексі деп атаған.
Зейін механизмдерінің іске қосылуында бағдарлаушы рефлекстің рөлі өте күшті. Бұл құбылыстың негізі-адамдар мен жануарлар ағзасының сыртқы орта өзгерістеріне сай тума қалыптасқан жауап бере алу қабілеті.
Зейіннің таңдамалылығы ағзада болып тұратын күрделі процесстермен байланысты. Әдетте, қоршаған орта арасынан қажетті әсерлерді саралап алуда екі топ ағза тетіктері іске ұосылады:перифериялық (шеткі) және орталық. Перифериялық механизмдерге сезім (түйсік) мүшелерінің икемдесу әрекеті жатады.

мойнын бұрады, сонымен бір уақытта сезімталдығын күшейту үшін тиісті бұлшық еттер құлақ жарғағын кереді. Ал күшті дыбысқа жарғақ кернеуі босаңсып, миға өтетін жағымсыз әсерді басады.
Зейіннің орталық тетіктері бір жүйке ошақтарының қозуына байланысты басқа жүйе көздерінің тежелуі негізінде іске қосылып барады. Туындау әсері күшті болған қозу өзімен бір уақытта жүріп жатқан әлсіз процессті басып, психикалық іс-әрекеттің бағыт-бағдарын айқындап отырады.
Зейіннің физиологиялық негіздерін айқындауда доминанта принципі (А. А. Ухтомский) де жетекші мәнге ие. «Доминанта» түсінігі нақты бір мезетте жүйке орталықтарының қызметіне ықпал жасап, уақытша үстемдік етумен психикалық болмысқа бағыт-бағдар теретін қозу ошағын білдіреді. Доминантаның ерекшеліктеріне байланысты жүйке жүйесіне беріліп тұрған импульстер бірігеді әріжинақталады, сонымен бірге басқа орталықтардың белсенділігі шектеліп, қозу ошағының әрекеті күшейе түседі. Үстем қозу көзінің пайда болуына тек тітіркендіргіштің күші ғана емес, бұрын болған әсерлердің және жүйке байланыстардың өткен тәжірибеден қалыптасқан іздері де негіз бола алады.

екі сәби әңгімесін айтады, бір-біріне сұрақтар қояды, алма-кезек таныс емес қызықты заттарды ұстайды(қалған студенттер жаңа тақырыбымызға байланысты сәбилердің түйсігі мен зейініне мән беріп дәптерге түсіреді).

үстеге отырып сұрақтарға тез-тез жауап беру қажет, айтпесе ыстық үстел күйдіреді.Сұрақтар:
1.Түйсік дегеніміз не?
2.Зейін дегеніміз не?
3.Қандай түйсік түрлерін білесің?
4.Рецептор дегеніміз не?
5.Қандай түйсік заңдылықтарын білесің?
6. “Психология” термині.....
7. Психология нені зерттейді?
8. Зейін қасиеттері дегеніміз не?
9. Зейіннің қандай қасиеттерін білесің?
10. Ухтомский ілімі
11. Павлов ілімі
12. Түйсік пен зейіннің байланысы?

жаңбырды жаудырып алайық.(бәріміз екі қолды жұмып ашамыз тез-тез, бір қолымызды санға ұрамыз тез-тез, әрі қарай екі аяқты тез-тез кезек кезек көтереміз)
Топтарға әр түрлі түсті қағаздар қимасына жазылған тапсырма беріледі. Жауап берген тапсырма қағазын тақтаға жабыстығанда кемпірқосақ шығу қажет.

салғанда, психологиялық түсінікпен суретте не бейнеленгенін айту қажет.

..... .
- Мен бүгін үй тапсырмасын орындамадым, оның есесіне ...... .
- Мен бүгінгі сабаққа кешігіп келдім, оның есесіне .... .
- Мен сәби диалогына пікір айта алмадым, оның есесіне .... .
- Мен “түйсік” сөзіне толық анықтама бермедім, бірақ оның есесіне .... .
- Мен стопкадр ойынында жауап бере алмадым, оның есесіне ... .
- Мен еден жууды ұнатпаймын, оның есесіне ... .
- Мен Үндістанда болған жоқпын, оның есесіне .... .
- Мен пәлендей батыл емеспін, оның есесіне ..... .
- Мен өзім туралы көп ойламаймын, оның есесіне...... .
- Мен тез ашуланғыш адаммын, оның есесіне.....
- Мен соншалықты сымбатты емеспін, оның есесіне .... .
- Мен тым толықпын, оның есесіне.... .
- Менің аяқтарым ұзын емес, оның есесіне ...
- Менің кемшіліктерім көп, оның есесіне ...
- Менің жазуым әдемі емес, оның есесіне ..... .

белсенділік танытты. Ұйымдастырушылық қабілеті артты

-Пәнге деген қызығушылығы артты

-Топта жұмыс жасауға үйренді. Ынтасы артты

-Өз түйсігі мен зейінін тыңдауды үйренді