Презентация, доклад посвященная юбилею Д.Н. Кугультинова

06 2006 г.

Хальмг теегин бичәч

Хаврин түрүн сард
Һаха Авһнрин хотнд,
Багшнрин өрк-бүлд
Бахмҗта үрнь төрлә.

Хальмг бичәч болҗ
Хамгин түрүнд өслә,
Шүлгүд, тууль, поэм бичәд
Шүрүтә кевәр төлҗлә.

Догшн дәәнә һалд
Даӊгдл уга ноолдла,
Хальмг болсн нертәдән
Хар гөрәр буулһгдла.
Төрскнь эврәннь үрән
Кесн көдлмшнь ачлад
Кесг орден медаляр
Күчтә шүлгчән ачлла.
Күч-көлснә Геройин нер
Көглтин Дава зүүлә.

Хәәртә әмн җирһлән
Хальмг Таӊһчдан нерәдлә,
Мөӊкрәд теегтән үлдсн
Мана Көглтин Дава.

Бегликова Т.Д.

хөөдәр
Туурулҗ дүүргх биләв

Болв мини седклим
Багарн Таңһч седхләрн
Цагин өөрхнд арһарн
Цугинь күцәхинь иткнәв.

Чидлтә болхла, би
Чолу һанцарн өргҗ,
Түмн гермүд бәрҗ,
Таңһчан дүрклүлх биләв.

Арһта болхла, би
Асхҗ ус делгрүләд
Хальмг теегиннь ундынь
Хәрүлҗ хаңһах биләв.

Ямаран зургуд тадн үзҗәнәт?
К: - Әмтн гермүд тосхҗана. Теегт хөд идшлҗ йовна.
Б: - Мана һәәхүлд бәәсн ямаран зургуд шүлгин цутхлң үзүлҗәнә?
К:- Эн зург тосхлт үзүлҗәнә. Эн зургт хөд идшлҗ йовна. Эн зургт канал үзҗәнәвидн.
Б: - Чик, эн зургуд маднд нөкд болҗана
К: - Шүлг таднд ямаран седкл үзүлҗәнә?
К: - Байр көдлмш кех уга орулҗана.

10, 000
церг
баатрмуд
әмтн
б. өгсн зәңгд олҗ авад, чинринь тодлх.
Эн көдлмшиг һанцарн кеҗ болшго.
Һанцарн йовдг һал шил нүдтә баатр мана теегт бәәнә.
в. антоним, синоним, омоним олх.
Һанцарн – оларн (антоним)
Түмн – цергин әңг (синоним)

умшх кергтә.
Багшин умшлһн - үлгүр

биләв.//

Арһта болхла,/ би
Асхҗ ус делгрүләд /
Хальмг теегиннь ундынь
Хәрүлҗ хаңһах биләв.//

Ухалсн седкл күцлм - /
У хальмг теегән
Торһн нооста хөөдәр
Туурулҗ дүүргх биләв//

Болв мини седклим/
Багарн Таңһч седхләрн
Цагин өөрхнд арһарн
Цугинь күцәхинь иткнәв.//

кеерүлнә, хуурмш буурулна.
б) Эндрк кергиг маңһдур бичә ке.
в) Үлгүр – келнә кеермҗ.
г) Садта күн салата модн.
д) Күн – ахта, девл – захта.

Багшин ашлт: Эн үлгүрмүдин учр-утхнь: көдлмшч болх уха заана. Тиим болхла, балһсан, Таңһчан сәәхрүлҗ чадхвидн.

«седкл» гидг үгмүдин янзс олтн;

- удан эгшгтә үгмүд заатн.

Текстин учр-утхар көдллһн

нәәлвр (күүкдин, нертә зурачнр )
- нүдәр умшлһн
- урларн умшлһн
- цевәр умшлһн
- арһул умшлһн
- түүвр умшлһн
- дурлсн орман умшлһн
- үлгүр олзлҗ болх орминьумшлһн
- шүлгин һол учр-утх үзүлҗәх орм умшлһн
- марһана умшлһн

көдлмшиг үннлһн.
Б: Билгин даалһвр өгх-зургуд зурх, көдлмшч күүнә тускар келх (элгн-саднасн, хам-хаша бәәх улсас, газетд , седкүлд умшснас)

Иим шүлг бичсн күн ямаран гиҗ санҗанат?
К:- Цаһан седклтә, Таңһчдан дурта чик ухата, цецн, хол тоолврта седвәртә.
Б: - Күн болһн ямаран болх зөвтә
Багшин үг: Шүлгчин у седкл үзҗәнәвидн. Көглтин Дава Хальмг Таңһчдан дурта, әрүн цевр седкләрн Таңһчан кеерүлхәр, байҗулхар седҗәнә. Умшхларн бидн тиим санан-седклинь үзҗәнәвидн.