Презентация, доклад по башкирскому языку Проект эшмәкәрлеге

тиклем);
төркөмдәрҙә эш (ун биш уҡыусы);
класс;
мәктәп;
муниципаль;
ҡала;
республика кимәлендә.

музыкаль һ.б.

Метапредмет

практик ҡулланыу кимәлендә үҙләштереү;

үҙгәрештәр, социаль мәсьәләләрҙе хәл итеү нигеҙендә уҡыусыларҙың гражданлыҡ әүҙемлеген формалаштырыу

аллы башҡарыу;
проблеманы хәл итеүҙең нигеҙләнгән булыуы;
логик эҙмә-эҙлелек;
экономлы, реаль, эффектив;
перспективалы, һөҙөмтәле булыуы;
презентация.

һүрәттәр,
плакаттар,
альманах,
музыкаль альбом,
макет,
web-сайттар,
фильмдар һ.б.

барылыуы, ентекле анализ
логик эҙмә-эҙлелек
практик әһәмиәте
башҡарылыу сифаты
эштең индивидуаллеге: эшкә үҙ аллы һәм ижади ҡараш
эштә ҡатнашыу кимәле
эштең перспективаһы: һөҙөмтәләрҙе ҡуллана алыу мөмкинлеге
дауам итеү мөмкинлеге
дизайн
дискуссияға әҙерлек
һорауҙарға яуап бирә алыу

алыу процесын ойоштороусы

эшенең етәксеһе, консультанты;
проект төрө;
маҡсат һәм бурыстар;
проект һорауҙары;
аннотация;
проект эшенең этаптары;
ваҡыты, сроктар;
кәрәкле ресурстар, материалдар;
эш һөҙөмтәләре.

икән?
Аҡҡош кеүек ап-аҡ Ағиҙелкәй
Ҡайһы илдә генә бар икән?
( З. Күлбәков).
Башҡортостаныбыҙ иҫ китмәле матур һәм бай республика ул. Үҙебеҙҙең тыуған яғыбыҙ булыуы менән генә түгел, ә тәбиғәтенең, үҫемлектәрҙең, ҡош-йәнлектәрҙең байлығы, күҙ яуын алырлыҡ сәскәләрҙең наҙы, йылға-күлдәрҙең күплеге, һыуҙарының муллығы һәм башҡа әллә күпме үҙенсәлектәре менән һоҡланғыс ул.

сигналы бирә. Тәбиғәт – ул тормош. Тәбиғәт - сикһеҙ хазина. Тәбиғәт ярҙамында таҙа һауа һулайбыҙ, таҙа һыу эсәбеҙ. Тирә-яҡты ағыулы матдәләр менән бысратмайыҡ, ағастарҙы киҫмәйек, һындырмайыҡ, ҡош ояларын туҙҙырмайыҡ, сәскәләрҙе өҙмәйек!
Әйҙәгеҙ, тәбиғәтте һаҡлайыҡ!

йыйыу
Урман янғындары
Яландарҙы һөрөү
Мал көтөүҙәренең тапауы
Дарыу эшләү маҡсатында файҙалы үҫемлектәрҙе күпләп йыйыу
 

ҡыуаҡтарҙы киҫмә
Ҡош ояларын туҙҙырма
Хайуандарға теймә
Йәнлек балаларын өйгә алып ҡайтма
Сәскәләрҙе хаҡһыҙ өҙмә
Үҙеңдең артыңдан ҡый ҡалдырма

Бөгөнгө көндә Ер йөҙөндә 500 мең төр үҫемлек һәм 1,5 миллион самаһы төр йән эйәһе бар. Һуңғы йөҙ йылда ғына ла 106 төр һөтимәр, 150 төр ҡош Ер йөҙөнән мәңгелеккә юҡ ителгән. Тур, тарпан, диңгеҙ һыйыры, ҡанатһыҙ ҡағараҡ, ҡыҙғылт башлы өйрәк, тау бүҙәнәһе һәм шундай башҡа тиҫтәләгән йән эйәһе фәҡәт һүҙҙә генә тороп ҡалды.

уны һөймәү. Бәләкәй генә йән эйәләре менән дә, энә күҙәүендәй генә аҡ сәскә атып ултырған ҡаҙ үләне менән дә бәләкәйҙән ҡыҙыҡһынмау, үҙ туған телеңдә уларҙың атамаларын өйрәнмәү, үҙенсәлектәрен белмәү, күңелгә яҡын итмәүҙән килә был.

Билдәле булыуынса, ҡоштарҙың күбеһе йылына ике-өс кенә йомортҡа һала. Ундайҙарҙың яҙмышы аяулы. Бынан тыш, ете диңгеҙ аръяғынан тыуған яғым тип талпынып ҡайтҡан ҡоштарҙы илдәрендә үлем һағалап торған осраҡтар ҙа аҙ түгел.

индерелә. Ә был китапҡа, билдәле булыуынса, Ер йөҙөнән юҡ ителеү ҡурҡынысы янаған төрҙәр индерелә. Тиреһе өсөн һирәк осрай торған йәнлектәр ҙә, бер ҡабым ите өсөн ҡоштар йәки балыҡтар, һунар ҡомарын ҡандырыу өсөн урмандарға сығып “күңел асҡанлыҡтан” байтаҡ кейектәр балаларының алдағы көнитмештәрен уйламаған кешеләрҙең үҙ ҡулдары менән йәшәйеше юҡҡа сығарыла.

һынамыштар сығарған. Һынамыштар ҙа донъяны танып белеүҙең бер сағылышы. Был ғилемдең көндәлек тормошта кәрәк булыуы бөтәбеҙгә лә мәғлүм.

бөтмәһә, ҡыш ҡаты килә.
Көҙ көнө ағас япраҡтары ергә арты менән төшһә, ҡыш ҡаты килә.
Ҡуян һимергән йылда ҡыш оҙайлы һәм һыуыҡ була.
Яҙ ҡуҙғалаҡ күп булһа, ҡыш йылы килә.
Тейен ояһы юғары ҡоролһа, ҡыш йылы килә.
Ҡоштар өйгә яҡынлаһа, көн йылыға тарта.
Ҡайын һуты мул булһа, йәй ямғырлы килә.
Ҡарама олононан һут аҡһа, яҙғы һалҡындар бөтә.
Япраҡ ағас башынан башлап һарғайһа, көҙ иртә килә.
Торналар бейек осһа, көҙ оҙайлы була.

1. Бер сәскә яланды матурламай.
2. Ерҙе бер ҡат туйҙырһаң,
Ул ун ҡат туйҙырыр.
 
Башҡорт халҡы тәбиғәтте үҙ йорто тип ҡараған. Тәбиғәттәге һәр үҫемлек, һәр йән эйәһе, йылға-күле уның өсөн бик ҡәҙерле булған. Бала бәләкәйҙән уларҙың ҡәҙерен белһен, яҡын итһен, иғтибарлы булһын өсөн әкиәттәренә ҡушҡан, йырҙарға һалған, улар тураһында матур легендалар сығарған, күркәм атамалар ҡушҡан. Уларҙың йәшәйешен өйрәнгән, шуларҙы хикәйәләгән. Баланың күҙ алдына һәр сәскә, һәр таш, ағас, йылға-күл тере йән булып баҫҡан. Уның тәбиғәтте бысратырға йәки йән эйәһен ҡыйырһытырға ҡулы күтәрелмәгән. Ә Хәҙер ҡоштарҙы, үләндәрҙе исемләп, үҙенсәлектәренә ҡарап айыра беләбеҙме?
Тәбиғәт матурлығы кеше өсөн. Кешенең күңеле наҙға ни тиклем тула, йөрәге моңға төрөнә, шул хәтлем кешелеклек өҫтәлә.

биҙәктәр яһар болоттар йөҙөүе – бөтәһе лә минең өсөн, һинең өсөн, беҙҙең өсөн, Кеше өсөн!
Тәбиғәт – йәшел йортобоҙ. Ул яҡлауға һәм һаҡлауға мохтаж. Битараф булмайыҡ. Тирә - яҡ мөхитте бысратмайыҡ, ҡәҙерләйек. Тәбиғәтебеҙҙе киләһе быуындарға саф, матур итеп тапшырыу – беҙҙең бурыс.