Презентация, доклад открытого урока по казахской литературе Акан Серi

жігіт сұлтаны.

Ақын

Сері

Атбегі
әйгілі сәйгүлігі Құлагер

әнші

құсбегі қаршығасы
Көкжендет

өкілдерінің бірі - Ақан Қорамсаұлы. Ақан 1843 жылы қазіргі Көкшетау облысының Володаровка ауданында Қоскөл деген жерде туған. Шын аты - Ақжігіт. Ата-анасы еркелетіп Ақан атандырып жіберген.13 жасында әкесі Ақанды діни мектепке оқуға берген. Бірақ ұғымтал, сергек ойлы бала Дүмше молданың шалдыр-шатпағына көнбей, оқуды тастап кеткен.
Одан кейін Қызылжар қаласында Уәли дегеннің медресесінде 2-3 жылдай сабақ алған. Бұл мектептердегі оқуды хат тану үшін пайдаланғанмен, Ақан дін шарттарын еш уақытта орындамаған. Жасынан ән-жырға үйір жас жігіт 16-17 келгеннен кейін-ақ қолына домбыра алып, ән салған, өлең шығарып айтқан. Маңына ақын, әнші, домбырашы, палуан - неше түрлі өнерлі жастарды жинап, серілік, салдық жолына түскен. Ит жүгіртіп, құс салып, аңшылық құрған. Алғыр қыран құс, жүйрік атқа ие болған. Ақанның осындай өзгеше өмірімен дархан мінезін, сырлы әні мен өткір сөзін сүйген халық оны «сері» атандырған.

сүйіспеншілікке беріктік пен адалдықты, махаббат еркіндігін аңсайтын тамаша өлеңдерін әнге қосып айтқан. Эстетикалық сезімі,талғамы күшті,нәзік жанды ақын өмірдегі не бір сұлу , әдемінің бәрін әнге қосқан. Ол табиғатты да , алғыр қыран мен жүйрік атты да қызыға жырлаған. Сезімін оятқан әдемі,көркем құбылыстардың қайсысын болса да , ол егіле, беріле суреттейді. Ақынның « Жайықтың ақ түлкісі», « Ақ көйлек» т.б.лирикалық өлеңдерінен сұлулықты машықтай,сүйсіне жырлайтындығы айқын көрінеді. Ол адамның түсі де , ісі де, жаны да сұлу болуын тілейді.
Ақанның бір топ өлеңдері: «Сырымбет» , «Үш тоты» , «Балқадиша» , «Үрқияжан»,т.б.әйелдердің бас бостандығын аңсаудан туған. Сұлу әйелді идеал тұтқан Ақанның бұл шығармалары өз дәуірі үшін үлкен,әлеуметтік сыры терең туындылар болып саналады.

білген Ақан серінің шығармашылық өмір жолын меңгеру.

2. Ақан сері әндерінің ерекшелігін тану.

3. Ақан трагедиясының шырқау шыңы
Ақан жайлы жазған ақын-жазушылар
.

асырған,
саятқа шықса мейірін қандырған тамашасы болады.

жақсы көруі
3.Ақанның өнер жолының ашылуы
4.Ақан ғашық болған ару
5.Ақанның Ереймендегі тойға баруы
6.Өмір белестері

ана. Жаны қари болмаса мына халық сезімдісін, серісін қор қыла ма?!

Фариза Оңғарсынова

кейіпкерлердің жан дүниесіндегі толғаныстар, тартыстар суреттеледі.

Сәкен Жүнісов

В. Гюго

дарияның қайранына,
Зарланып ән шырқаймын үнімменен...

— Қадиша.
Жиылған осы тойға қалың қыздың,
Ішінде қара басың — хан, Қадиша,

Қызы едің Ыбырайдың, Балқадшиа,
Боларсың біздің сөзге зар, Қадиша.
Бұлаңдап асау тайдай жүрген басың,
Боласың қандай жанға жар, Қадиша.

Қызы едің Ыбырайдың, Балқадиша,
Өзенді өрлей біткен тал, Қадиша.
Бір түгіл екі жеңгең келіп тұр ғой,
Рұқсат бізден сізге бар, Қадиша.

Құлагер

Жел соқса қамыс басы майда деймін,
Ат қостым, ат айдаушым, айда деймін.
Алдыңғы ат баран болмай, қылың болды,
Құлагер жығалмаса қайда деймін.

Ор болып қалушы еді шапқан жерің,
Сүйсініп тұрушы еді қосқан елің.
Атығай Қарауылға олжа салған,
Қыз сағақ Бота тірсек, сандал керім.

Құлагер құнанында керім еді,
Нағашым сұрағанда беріп еді.
Ат қоса Ерейменге барғанымда,
Бір сыншы көзі шыққыр көріп еді.

Көкжендетім,
Көз жаздым қарап жүріп сенен неғып?

Көкжендет, салдым сені өзенді өрлеп,
Көкбесті қойды сонда көзі терлеп.
Намазшам, намаздыгер арсында
Ілуші ең қаз бен үйрек кезек-кезек...

Көкжендет, аққу да алдың, тырна да алдың,
Қайырып Көкжендетті қазға салдым.
Қыранын қаршығамның мен айтайын,
Бұл күнде үш жүз алпыс үйрек алдым.

Ақанның Көкжендетке деген әні:

Ақан сері кім?