Презентация, доклад к уроку Хĕлле: Асамçă хĕл çитрĕ (5 класс)

шăпланчĕ, юмахри пек ыйха кайрĕ.
Çÿрет Хĕл тусем, варсем, айлăмсем тăрăх. Пысăк çемçе кăçатăпа шăппăн пусать урине. Хăй йĕри-тавралла пăхать.
Акă хир варринче тĕмеске. Аскăнчăк çил унăн шурă çĕлĕкне вĕçтерсе янă. Ăна çĕнĕрен çĕлĕк тăхăнтармалла. Ак йывăç тĕмĕсем хушшипе кăвак мулкач сиккелесе çÿрет. Начар ун пурнăçĕ ку тумпа – шурă юр çинче тискер кайăксем ăна тÿрех асăрхаççĕ.
– Эсĕ те, чалăш куç, шурă кĕрĕк тăхăн, – терĕ Хĕл. – Вара юр çинче сана часах асăрхаймĕç.
Чее тилле вара шурă тум кирлĕ мар. Вăл тарăн шăтăкра пурăнать, тăшманран çĕр айне пытанать. Ăна илемлĕрех те ăшăрах кăна тумлантармалла. Хĕл тилĕ валли илемлĕ кĕрĕк хатĕрленĕ. Тилĕ мамăклă хÿрине пăркалать те – юр çийĕн хĕлхем сирпĕннĕ пек туйăнать.

чун хăрать, çуркуннене чун савать.
Хĕл чунĕ таса.

пул.
Ут эс тÿрĕ урампа,
Юр пĕрчи вылять санпа:
Пит çине ачаш ÿкет,
Кăтăклать те ирĕлет.
 
Юр çăвать, пĕрремĕш юр…
Сахăр пек таса, шап-шур.
Кăмăла çĕклентерет,
Йăпатать те илĕртет.
Ман çÿрес килет каçчен
Нăтăрт-нăтăрт юр çинче.
Николай Сандров

Хĕл çитсен
 
Васкаса кĕр кунĕ иртрĕ,
Çулçă пĕтрĕ тăкăнса.
Сисĕнмесĕр хĕл те çитрĕ
Шурă шупăр тăхăнса.
 
Çырмасем те, кÿлĕсем те
Пăрпа витĕнчĕç каллех.
Коньки хатĕр, сыр-ха йĕлтĕр,
Ярăнма каяр халех.
 
Вĕренмешкĕн те, канма та
Пултаратпăр вăхăтра.
Çитĕнсе ÿссе пыратпăр
Хамăр савнă çĕршывра.
Иван Малкай

Хĕлле
Лапка-лапка юр çăвать,
Хура çĕре шуратать.
Хура çĕре шуратать,
Кĕрхи куна ăсатать.
 
Вăштăр-вăштăр çил вĕрет,
Пите сивĕ чĕпĕтет.
Пите сивĕ чĕпĕтет,
Хĕл çитнине пĕлтерет.
 
Ача-пăча ярăнать,
Тăвайккине якатать.
Тăвайккине якатать,
Хĕл кунĕпе савăнать.
В.Давыдов-Анатри

та урăхла:
Сасă çук халĕ унта.
Мулкач сикет юр çинче,
Улăштарнă хăй тумне.
  Настя Фомина

Юр çăвать
 
Юр çăвать, çăвать, çăвать…
Çил вĕрет те чарăнать.
Сивĕтет те ăшăтать.
Хăш чухне хĕвел пăхать.
 
Ярăнатпăр савăнса,
Тăвайккине якатса.
Часах Çĕнĕ çул çитет,
Вăл парне илсе килет.
  Диана Романова

шурă юр,
Çĕнĕ çул уявĕ пур.
 
Хĕллене эп юрататăп,
Юр кĕлеткесем тăватăп,
Конькипе те ярăнатăп,
Тус-юлташсемпе вылятăп.
Даша Михайлова

Хĕлле çитрĕ
 
Кĕркунне те иртсе кайрĕ,
Хĕвел те сахал пăхать.
Кайăксем те вĕçсе кайрĕç,
Халĕ шурă юр çăвать.
 
Шкулалла утса килетĕп –
Урамра шур юр выртать.
Эп каникула кĕтетĕп –
Юрпа выляма пулать.
  Артем Батраков

Хĕлле
 
Хĕлле! Хĕлле! Юр çăвать.
Часах Çĕнĕ çул çитет.
Хĕл Мучи çула тухать,
Ачасем патне килет.
 
Ача-пăча савăнать,
Çунашкапа ярăнать.
Пурте пĕрле пухăнса
Юр кĕлетке йăвалать.
 
Шурă-шурă юр çинче
Тĕрлĕ чĕр чун сиккелет.
Пакша йывăç тăрринче
Сарă мăйăр шĕкĕлчет.
  Любимова Даниэла

Свиристель – шăлинкурăс
Голубь – кăвакарчăн
Дятел – улатакка
Клест – кукăр сăмса
Поползень – шăван кайăк
Синица – кăсăя
Галка – чана
Тетерев – ăсан
Сова – тăмана
Щегол – шăкăлчи
Дрозд – пилеш кайăкĕ

– лиса
Пăши – лось
Чĕрĕп – еж
Упа – медведь
Хир сысни - кабан

хĕллене …;
Юр …, юрлă …, юрпа …, юртан …;
Сивĕ …, сивве …, сивĕрен …, … сивĕ;
Пăр …, пăрлă …, … пăр, пăр çинче … .

Юр (мĕнле?) –
Пăр (мĕнле?) –
Çил (мĕнле?) –
Сывлăш (мĕнле?) –
Çанталăк (мĕнле?) –
Кăмăл (мĕнле?) –