Презентация, доклад к уроку азербайджанского языка по теме Числительное

Günüdür. Səkkiz mart postsovet respublikalarında, habelə Anqola, Çin, Konqo, Makedoniya Respublikasında qeyri-iş günü sayılır.
Qadınlar Günü mərasimi min doqquz yüz doqquzuncu ilin fevralın iyirmi səkkizində Nyu Yorkda baş tutmuşdur; bu Amerika Sosialist partiyası tərəfindən Beynəlxalq Qadın Tikiş İşçiləri Birliyinin min doqquz yüz səkkizinci ildə yada salınması münasibətilə təşkil olunmuşdu.
Səkkiz martın beynəlxalq qadınlar günü elan edilməsi haqda qərar min doqquz yüz onuncu ildə, sosialist qadınların Konpenhagendə keçirilən ikinci beynəlxalq konfransında qəbul edilib.

Novruz bayramı gecə-gündüz bərabərliyi günündə (martın iyirmisi, iyirmi biri və  iyirmi ikisində) keçirilir. Bəzi qədim inanclara görə kainat dord ünsürdən - su, od, torpaq və küləkdən yaranıb.
Hər il dörd çərşənbə Novruzdan, günün bərabərləşməsindən əvvəl qeyd olunur. Birinci su çərşənbəsi adlanır. İkincisi od çərşənbəsi adlanır. Üçüncüsü yel çərşənbəsidir. Dördüncüsü torpaq çərşənbəsidir.
 Azərbaycan kəndlisi səməni göyərtməklə bayrama dörd həftə qalmış, hər çərşənbə axşamı və bayram günü tonqal qalamaqla, inamını ifadə etmişdir. Bütün bu mərasimlər İslamdan çox-çox əvvəl mövcud olmuş qədim şərq ənənələrinin davamıdır.

cavab verir?
Say nəyə aid olur?
Quruluşuna görə saylar neçə cür olur?

xeyli

ikinci, dördüncü, altıncı, doqquzuncu, çoxlu, yüzlərlə.

on bir, üç-beş, beş – on, az-çox, dörddən bir, bir qədər.

saylar bir kökdən ibarət olur.
Birdən doqquza qədər olan saylar (1 – 9), onluqlar (10, 20, 30, 40, 50, 60, 70, 80, 90), yüz, min, milyon, milyard, sıfır, az, çox, xeyli sayları ...... saylardır.
Bu saylardan sıfır, həştad, milyon, milyard, trilyon sayları ...... , qalan saylar isə ...... ...... saylardır.
 
...... saylar leksik şəkilçilərlə düzəlir: birinci, yüzüncü, minlərcə, coxlu və s.
..... saylarının hamısı düzəltmə saylardır.

Sadə

sadə

alınma

ümumtürk

mənşəli

Düzəltmə

Sıra

az iki sayın birləşməsindən əmələ gəlir.
Dilimizdə bir neçə sözlə ifadə olunan saylar da vardır: ..... ...... ......
Belə saylar ..... saylar adlanır.
Tərkibi saylar ..... yazılır.
Dilimizdə ....... ....... ...... say yoxdur.

Mürəkkəb

On yeddi, beşdə bir, min doqquz yüz əlli altı.

tərkibi

ayrı

bitişik yazılan mürəkkəb

.......... hissəsi sarı rəngdədir.

Yerdə ..... xəzəl var

iki

üçdən bir

xeyli

sayıdır
Üçdən bir – ⅜ kəsr sayıdır
Xeyli - ? qeyri –müəyyən
miqdar sayıdır

və mənaca iki yerə bölünür.
2. Müəyyən miqdar sayları əşyanın konkret miqdarını bildirir.
3. Müəyyən miqdar sayları neçənci? nə vaxt? suallarına cavab olur.
4. Müəyyən miqdar sayları ilə isimlər arasında numerativ sözlər işlənir.
5. Numerativ sözlər saylardan sonra, isimlərdən əvvəl gələrək ya onalrı müxtəlif cəhətdən izah etmir, ya kəmiyyət fərqi yaratmır, ya da ismi bu və digər cəhətdən təyin etmir.
6. Dilimizdə ən çox işlənən numerativ sözlər bunlardır: ədəd, nəfər, baş, dəst, dənə, cüt
7. Göz, tikə, parça, dəstə, top, nüsxə, cild, qətrə, qəlib və s. kimi sözlər də numerativ söz kimi işlənə bilir.

1. top
2. bir ….. qənd 2. dəstə
3.bir ….. çörək 3. qəlib
4.iki ….. gül 4. nüsxə
5.bir ….. çit 5. cild
6.beş …. qəzet 6. qətrə
7. iki …… kitab 7. tikə
8. bir ….. göz yaşı 8. parça
9. bir... sabun 9. göz

Sayları işlədərkən essə yazmaq.