Презентация, доклад на тему Буряад ёhо заншалаа, ёhо гуримаа сахижа ябаял!

4-дэхи дунда hургуули

Буряад еhо заншалаа,
еhо гуримаа сахижа ябаял!!!

Гусиноозерск хото
2019 он

буряадууд, удха узуураа, мүргэлнүүдээ, ёho заншалаа ехэ наринаар гамнажа, саашань hэргээжэ, мэдэжэ ябахын тулa булта оролдохо ёhотойбди!

Наhатай ба аха хүнүүдээр уулзахадаа малгайгаа абажа дохин мэндэшэлхэ.

Наhатай ба аха хүнүүдэй харгыгаар ябахада, урдуурань хүндэлэн гарахагүй, ябажа гарахыень хүлеэжэ гараха.

Харгы дээрэ хэбтэhэн мал бодхоожо болохогүй, тойрожо гараха.

Хэлэ амагүй мал сохижо наншажа болохогүй.

Харгы дээрэ хэбтэhэн үрөөhэн юумэ абажа болохогүй.

Харгы дээрэ хэбтэhэн модо, шулуу абажа саашань табихада – буян.

Холын айлшанай ерэхыень харабал, ошожо мориинь абаад, сэргэдэ уяад, гэртээ оруулха. Ябахадань, морииень сэргэhээ тайлаад, мориндонь мордуулжа үдэшэхэ.

Хазаар шүдэр, аргамжа, hүхэ, буу баряад айлда орожо болохогүй.

Газаа тамхи татажа ябаа hаа, тамхяа амандаа зуугаад гэртэ орожо болохогүй.

Таяга, hорьбо тулажа ябаа хадаа, тэдэнээ газаа орхижо орохо.

Хутага бэhэндээ хабшуулаад ябаа хадаа, доошонь буулгажа гэртэ орохо.

hүни, боро хараанаар тулеэ хахалхагүй, уhанда ошохогүй, хэрүүл ама хэхэгүй.

hүни орой хүниие нэрээрэнь ооглохогүй.

Боро хараанаар бишыхан үхибүүдые уйлуулжа болохогүй – сээртэй.

hүни орой угаадаhа, богоо хаяхагүй.

hүни орой хюмhаа абахагүй, шэхэнэй хулха малтахагүй. Юундэб гэхэдэ, хүнэй hүнэhэн hүни болоходо хюмhан дороо, шэхэн соогоо хоргодоод байдаг гэдэг, hүни хюмhаа абахадаш, шэхээ малтахадаш hүнэhэн тэрьелхэ, гэлсэдэг.

хэрэггүй, хармаандаа гараа хээд ябаха хэрэггүй.

18. Гэр соогоо эшхэржэ, гүнгинэжэ болохогүй.

19. Аянда ябахынгаа урид богоо, угаадаhаа хаяжа болохогүй.

20. Холо аянда ябахадаа дээжэтэй hайн сайгаа газаагаа гаража, орон дэлхэйдээ, нютагтаа үргэжэ мүргэхэ хэрэгтэй, орхингүй харалсажа байгыт, гэжэ гуйха.

21. Замда гарахадаа морин заадахадаа hайн.

22. Замда гарахадаа хүйтэн хушуутай үхэр, ямаан ушарбал муу, урагшагүй. Халуун хушуутай морин, хонин ушарбал hайн.

23. Харгыда хуримтай, нүүдэлтэй золгонхоор, үхэлтэй уулзаhан дээрэ, гэлсэдэг.

24. Хүнэй юумэ үгэхэдэ hалгай гараараа ба хурганай үзүүрээр абажа болохогүй, хүндэшье тиигэд үгэжэ болохогүй.

25. Хүнэй юумэ асаржа үгэхэдэ амhартынь хооhоор бусаажа болохогүй, оёортонь юумэ хэжэ үгэхэ ёhотой.

26. Хутага, шүбэгэ, хайша гэхэ мэтэ үзүүуртэй юумэ хүндэ үзүүрээрэнь үгэжэ болохогүй.

27. Бузар булай, муухай юумэеэ уhанда хаяжа болохогүй, уhанай эзэд уурлаха, тэдээндэ хорлуулбал hайнаар hалахагүйш.

28. Урдажа байhан уhанда шуhатай, хөөтэй юумэ оруулха хэрэггүй.

29. Айлда ороходоо дэгэлэйнгээ заха буулгажа, малгайгаа абажа орохо.

30. Эхэнэр хүн алаа алсайлгаад hуухагүй, амандаа тамхи зуухагүй, хүлөө hольбоод hуухагүй.

31. Эрэеэ муу ёрлоhон эхэнэр архи ууха, тамхи татаха, хаартаар наадаха, hалихай ябадалаар ябаха.

32. Би hайн ябаhууб, али минии үхибууд hайн ябаг гэжэ hанаха хэрэггүй, харин дэлхэйн хүн зон бултандаа hайн hайхан ябаг, гэжэ hанаха хэрэгтэй.

үглөөгүүр бодоод, нюур гараа угаагаад, сайгаа шанажа, дээжынь абажа оршон дэлхэйдээ, ажаhууhан нютагтаа сэржэм үргэхэ, бурхандаа дээжэ үргэжэ, гал заяашадтаа сайгаа үргөөд, өөhэдөө сайлаха хэрэгтэй. Урданай эртэ сагай удха узуураймнай ёhо заншалнууд иимэл байна.
Мүнөө сагаймнай хүнүүд эдэ ёhо заншалнуудаа мэдэбэшье hаа, ехээр тоодоггүй, үхибүүдтээшье дамжуулан хэлэжэ, ойлгуулжа үгэдэггүй байна. Хэлэжэ, ойлгуулжа үгөөгүй болобол үхибүүд хаанаhаа мэдэхэб даа. Юушье мэдэхэгүй ёhоороо ябажа байна. Тиигээд, үхибүүднай ёhо заншалаа эбдэжэ, муу харгыда орожол байна гэхэдэ алдуу болохогүй, гэжэ hанагдана.
Энэ ёhо заншалнуудаа мэдэжэ, алдаагүй ябаа hаа, хүндэ ямаршье муу юумэн болохогүй, юумэн хуу урагшатай hайн байха ёhотой.