Презентация, доклад на тему Аңызы өрбіген Маңғыстау атты тақырыбына арналған презентация

жасалған. Бекет ата мұсылман елінде көріпкел және әулие ретінде танымал. Ол адамдарды емдеген, өзіне келген әлсіздер мен жәбірленушілерге денсаулық пен күш сыйлаған. Дауларда екі жақты ортақ келісімге әкелердей даналық айтқан.

Бекет ата мешіті

30 км солтүстік-батыс бағытта, Сарытас шығанағына таяу, сай жиегінде
орналасқан.

Сұлтан епе (үпі)

жерден ойып салынған Сұлтан үпі құдығының таза, салқын және өте дәмді суы бар. «Сұлтан-үпі кешені» туристік саяхатшылардың болашақ бағыттары жобасына енгізілген, өлкедегі туризмді дамытуда маңызды элементтердің бірі.

таң қалдырады. Бұл түбектегі байлықтардың бірі. Бұл жартас шөлдегі нағыз оазис: ағаштар, гүлдер, шөптерге толы, бұлақтар сылдырлап ағып жатыр, құстар ән салуда.

- Шақпақ ата есімімен және жартасты мешіттерге байланысты. «Бірде Шақпақ ата бір ауыл жанынан өтіп бара жатып, күйеуі әйелін ұрып жатқанына еріксіз куәгер болады. Шақпақ ата сорлы әйелдің сөзін сөйлеп, құтқарып алады. Алғыс орнына әйел Шақпақ атаға еріп жүреді.
Олар тоқтаған тіршіліксіз жерде жер астынан қайнар бұлақ көздері ашылып, жауын жауа бастаған екен». Содан бері адамдар сол жерге өз қайғы-қасіретіне ем табу үшін үмітіне ат артып келеді екен. Бұл киелі жерде болмаған және уақыт пен шексіздік белгісі бар тастарды өз қолымен ұстауды армандамаған жан жоқ десеңде болады.

Шетпе кентіне жақын орналасқан. Шерқала Сырттай қараған адам оны әр нәрсеге ұқсатып жүр. Кейбіреулер төңкерулі кесеге ұқсатса, енді біреулер таудан кәдімгі киіз үйдің бейнесін көреді.
Шерқала Қаратаудың орталық және батыс жоталарының ортасында орналасқан тау түзілісі. Әйгілі жібек жолының қызып жатқан кезінде талайларға көлеңке, пана болған деседі. Кейбір аңыздар бойынша, бұрынырақта Шерқаланың төбесінде кішкене қалашық болған. Осы жерде әйгілі суретші Тарас Шевченконың өзі келіп пленер жасапты. Поляк суретшісі Б. Залесский де осы жердің пейзажын қағазға түсірген

ертеден төңірегіндегі елдің ауыз су көзіне айналған; ал көл арнасынан артылып аққан су бөгеліп, суармалы егіншілікке пайдаланылып келген. Тамшалының ерте заманнан елдімекен болғандығын сай бойында сыңсып өсіп тұрған тұт ағаштары айғақтайды. Соған қарағанда оған бағзы замандарда Ұлы Жібек жолының бір тармағы келіп жатқан секілді. Қыр басында ерте дәуір ескерткіштері (молалар) сақталған. Тамшалы – мәдени демалыс аймағы. Сай аяғында 20 ғасырдың 50-жылдарының бас кезінде таратылған балықшы ұжымшары үйлерінің қирандысы сақталған

− Қаратөбе, Дәніспан, Шерқала. Қаратөбеде 1918 жылдың 18 қыркүйегінде Ә. Жангелдиннің шақыруымен Маңғыстау халқы өкілдерінің жиыны өткен және осы маңда халық батыры Досан Тәжіұлының бейіті орналасқан. Ал Дәніспан тауы да бір үлкен жиылыстың өткізілген жері. Ол жиын белгілі азамат Тобанияз Әлниязовтың басшылығымен болған көрінеді. Аталған жерлердің әрқайсысының маңызы бар. Әрине, мұндай тарихи жерлер тізімі осымен бітіп қалмайды деп ойлаймыз.

Өйткені бұл жерлерде ел тағдыры үшін бірнеше батырлардың қаны төгілген. Қырғынсайда (10 разъезд төңірегінде) 1832 жылдың қараша айында қазақтар мен хиуалық хан қолының арасында үлкен шайқас болған. Сүйінқара батыр бастаған сарбаздардың тең жарымы қаза табады. Сүйінқараға көмектескеннің ішінде Қаратоқай Беріш Құлбарақ батыр да бар. Түбек халқының тағдырына тікелей қатысы бар бұл жердің тарихы, біздіңше, кеңінен насихатталуы тиіс. Босаға да − үлкен шайқас өткен жердің бірі. Бұл шайқаста Балтеке мен Балуанияз қаза болып, осы жерге жерленген

Балбал тас.
7. Каспий теңізі.

архитектуралық ескерткіштерінде, жартас беттеріне салынған ежелгі, бізге беймәлім суретшінің туындысынан алынған.

жануарлар Маңғыстаудың сәніне айналған. Арқарлардың көзге көп түсетін жері Оғланды, Бекет Ата мешіті алдындағы бұлақ басы. Халық «Атаның арқарлары» деп қасиетті санайды.

мінсе көлік, сойса ет, сауса шұбат, жүні киім - кешек болған ең пайдалы, ең тиімді жануар. Маңғыстау өлкесі сияқты шөл далада мал бағуға су тапшы. Сондықтан да ата - бабамыз құдық қазуды кәсіп қылған. Маңғыстауда 4000 - ға жуық құдық бар. Құдықты «шыңырау» дейміз. Әбіш Кекілбаев «Шыңыраудай» шынайы шығарма жазып, барлық қауымға Маңғыстау өлкесін танытқан.

бұл таудың жаны биік құз, шығатын жол жоқ. Пирамидаға ұқсас тау. Маңғыстаудағы табиғаты сұлу, көрікті жер. Әскери бекініс орны болған.

пырағы, қымызын ішсең шипа.
Адай жылқысы өте шыдамды. Ұлы Отан соғысы кезінде Маңғыстаудан 3000 - ға жуық жылқы алдырып, қадір – қасиетін ерекше бағалаған.

көбі біздің өлкеде орналасқан. Жер асты мешіттері тек Маңғыстауда кездеседі.

атаған. Ұлы жібек жолы кезінде жүктер кемелермен жөнелтілген. Теңіз жағалауындағы адамдар үшін ырыс пен күнелтіс көзі болған.

деп ат қойған. Ал Маңғыстау өлкесінде нағыз әншілерден де ілгері - біртуар өнер шеберлеріне «Қайқы» деген атақ берген.
Қазақтың күйшілік өнері бірнеше мектептерге бөлінетіні өнерсүйер қауымға белгілі. Солардың ішінде Маңғыстау күйшілік өнері өзінің қызықты аңыз - күйлерімен ерекшеленеді. ХІХ ғасырда Маңғыстау жерінде серілік құрып, ел аралап, ән айтып, күй тартқан, жыр жырлаған жеті өнерпаз болғаны белгілі. Оларды халық «жеті қайқы» деп атап кеткен.
Батыс өңірінде сол кезеңде «қайқы» деген сөз «сал, сері» деген мағынаны білдіреді екен. Сол өнерпаздардың бірі - жыршы, әнші әрі күйші Өскенбай Қалмамбетұлы болған екен.Ешкімге бас имей, өздерін тәкәппар (қайқайып)ұстағандықтан ел ішінде «адайдың жеті қайқысы»атанып кеткедер:

Ақшора-Белтұран, Асалы-Көкетай, Қаработа-Дөңқара сынды ғашықтар

Асалы-Көкетай, Қаработа-Дөңқара сынды ғашықтар

бұл далада да жоқ емес. Қазіргі таңда Маңғыстау сынды өлкенің арманда кеткен ғашықтары Құрымсы-Кежек, Ақбөбек-Қайып, Ақшора-Белтұран, Асалы-Көкетай, Қаработа-Дөңқара сынды ғашықтар туралы ел аузындағы деректер мен аңыздар, бұрын-соңды баспа бетін көрмеген мәліметтер мен жады мықты көнекөз қарияларымыз шерткен әңгімелер біршама жинақталып, жүйеленді.
Ғашықтық өмірдің тауқыметін тартып, кіршіксіз ақ сезімдері қиындыққа душар еткен Маңғыстау ғашықтарының бірі - Ақшора-Белтұран.
Маңғыстау өңіріндегі ғашықтарға қатысты әңгіме Ақбөбек пен Қайыпқа қатысты. Бұл 19 ғ-дың жартысында Маңғыстау түбегінде болған, тарихи оқиға. Олардың махаббаты туралы аңыз-әңгімелер Маңғыстауда кең тараған. Дерек айтушылардың бәрі де Ақбөбек пен Қайып оқиғасын ықыласпен әңгімелеп, оларды қа-дір тұтады. Әңгіме аяғы Қайыптың Бесқалаға, одан Тәжік жеріне, Ақбөбек үйінің Иранға кетуімен бітеді.