Презентация, доклад на тему Алексей Спиридонович Бродников презентация

улуу сэриитин I степеннээх орденнарын кавалердара, ССРС суруйааччылар Союзтарын чилиэнэ. Саха АССР оскуолаларын Утуелээх учуутала, Эрилик Эристиин аатынан бириэмийэ лауреата,Чурапчы улууhун Бочуоттаах гражданина, поэт, прозаик, публицист. Алексей Спиридонович Бродников 1917 сыллаахха олунньу 26 кунугэр Чурапчы оройуонун Телей нэhилиэгэр Дьуодьалы диэн алааска дьаданы дьиэ кэргэнигэр тереебутэ. А5ата- Спиридон Федорович, ийэтэ - Прасковья Федоровна. Бииргэ тереебут уhуелэр, улахан убайа Николай Семенович Смирников – сааhын тухары салайар партийнай улэ5э улэлээбит. Балтыта, Евдокия Спирдоновна Бродникова – Хоту кеhеруллуу кыттыылаа5а, Улэ, тыыл ветврана, «Килбиэннээх улэтин иhин», «Маршал Жуков» аатынан, «Ветеран труда» медаллардаах, коммунистическай улэ ударнига.
Алексей Спиридонович Бродников 1942 сыллаахха С.А. Новгвродов аатанан Чурапчытаа5ы педагогическай училищаны уерэнэн бутэрээт, Кыhыл Армия кэккэтигэр ынырыллыбыта. Ураллаа5ы байыаннай уокураккка сулууспатын са5алаабыта уонна 20-с туспа хайыhар биригээдэтигэр снайперынан анаммыта. Алексей Спирдонович бастакы бойобуой сурэхтэниитин Ильмень куелгэ ааспыта. Старай Руссо куораты ылар иhин кыргыhыыгар кыттыбыта. Кулун тутар 16 кунугэр Лобать еруhу туорааhын кэмигэр уна ата5ар бааhырбыта. Госпитальга эмтэнэн утуерээт, маннайгы охсуулаах армия сэриилэриниин Смоленскай аннынаа5ы кыргыhыы уотун теленун аннынан ааспыта. Ити кыргыhыылартан биирдэстэригэр ыам ыйын 4 кунугэр иккистээн икки ата5ар тэнинэн ыарахан бааhырыыны ылбыта. Салгымтыалаах эмтэнии куннэрэ-дьыллара са5аламмыттара. Бу кэмнэ кинини поэзиянан дьарыгтаныыта еруhуйбутэ. Ахтыл5аннаах Чурапчытыгар 1946 с эргиллэн кэлбитэ. Сэрииттэн эргиллэн таптыыр идэтинэн учууталлаабыта. 1955 сыллааха Дьокуускайдаа5ы учууталлар институтун ситиhиилээхтик уерэнэн бутэрбитэ. Партийнай улэ5э да сырыттар улууhун оло5ун-дьаhа5ын бэчээккэ сырдатыыга ылсыбыта.

А.С.Бродников, убайа Н.С. Смирников , балта Евдокия, эдьиийэ Д.С. Смирникова

Бродниковтар 1967 сыл

Саргылана, Мария, Алесей
Бродниковтар. 1978 сыл

,

Дьокуускай: кинигэ изд-вота, 1959.- 40 с.
Кулун туйа5а: Хоhооннор: кыра саастаах о5олорго.- Дьокуускай: кинигэ изд-вота, 1962.-23 с.
Сиккиэр: Хоhооннор: кыра саастаах о5олорго.- Дьокуускай: кинигэ изд-вота, 1963.-23 с.
Хочо хоhооно: Хоhооннор: кыра саастаах о5олорго.- Дьокуускай: кинигэ изд-вота, 1966.-32 с.
Этигэн хомус: Хоhооннор, ырыалар. - Дьокуускай: кинигэ изд-вота, 1967.-80 с.
Куорсуннах оно5ос: Хоhооннор: кыра саастаах оскуола о5олоругар.- Дьокуускай: кинигэ изд-вота, 1970.-79 с.

Хоhооннор: Орто уонна улахан саастаах оскуола о5олоругар.- Дьокуускай: кинигэ изд-вота, 1984.-96 с.
Айылгы туонабар : Хоhооннор, поэмалар: - Дьокуускай: кинигэ изд-вота, 1987.-240 с.
Арыллыбыт аартык: Роман. - Дьокуускай: Бичик, 1993.-326 с.
Учугэйиэн дойду сирэ: Докум. Сэhэн, кэпсээннэр, очеркалар, хоhооннор.- Дьокуускай : Бичик, 1997. -174 с.
Ахтыл5ан кутаата: Дьокуускай: Бичик, 2005. 192 с.
Олонхо дойдутун хотойо: Док.сэhэннэр .- Дьокуускай: Бичик, 2010.- 368 с.

куннэригэр. 1987 сыл

Семен Данилов, Н.Е. Мординов –Амма Аччыгыйа, Н.Н. Павлов_-Тыаhыт, А. Бродников , о.д.а.

маршрутунан. 1985 сыл

Саха сириттэн тиийбит буойуттар делегациялара. Брест-Минск-Москва

Олороллор : В.И. Нестеров, С.А. Бродникова , И.Н.Аммосов, М.Х Луковцева, С.И. Тарасов. Тураллар:В.Н. Луковцев, С.А. Попов – Тумат, П.П.Федоров –Сомо5о. 2002 сыл

тииhи умат,
Харсар хааhы хамсат,
Хоhоонум о5ото

тыына
2004 сыллаахха олунньу 7 кунугэр Алексей Спиридонович Бродников тереебур Чурапчы Улууhун Телей нэhилиэгэр «Бродниковскай аа5ыылар » диэн уерэнээччилэр научнай – практическай конференциятыгар ситииhиилээхтик кыттыбытым. Ити мин бастакы холонуум этэ. Ол киэн программалаах конференция5а улуус бары оскуолаларыттан уонна Дьокуускай куораттан угус элбэх о5о кэлэн, бэйэлэрин дакылааттарын аа5ан, биир саастыылаахтарын кытта билсэн, тархаспыттара. Мин «Сиккиэр сана тыына» диэн теманан стендавай дакылаат аа5ан кыттыбытым уонна степендиат аатын ылбытым.
Алексей Бродников айымнньыларын кытта билсиhиим кини о5олорго анаабыт кыракый кэпсээннэрин кинигэтиттэн са5аламмыта. Кинигэ хайдах эрэ киhини тардар, дьикти, «Чэрэкээттэ» диэн ааттаах этэ. Кэпсээннэри олус себулээбитим уонна аны хоhооннорун кинигэлэрин булан аахтым…
Автор «Сиккиэр» хомуурунньугар киирбит хоhооннорун дакылааппар ус керуннэ араарбытым: о5о-аймах туhунан, айыл5а кестуулэрин хоhуйуу уонна хамсыыр харамайы ойуулааhын.
Поэт себулуур кэминэн сайын буолар эбит диэн санаа5а кэллим. То5о диэтэххэ кини хоhоонноругар кустук енун курдук дьэрэкээн, айыл5а биэрбит бары еннерун тумпут. Хас биирдии хоhоон солун хартыына кэриэтэ, туспа осруоруйалардаах дьикти айымньы буолан кестер. Мин дакылааппар Алексей Бродников хоhооннорун ис сурэхпиттэн ылыммыппын ордук тоhо5олоон суруйбутум… Хоhооннору аахпыт эрэ о5о тута ейдуур буолуохтаах, то5о диэтэххэ, поэт уерэтэргэ судургу, минньигэс тылларынан суруйбут.
Онон дакылаатым тумугэр мин Алексей Бродников о5о5о анаабыт угус айымньылардаах, саха терут еннерун хоhоонноругар хото кердербут, дор5оон дьуерэлэhиитин, рифманы, суhуе5у киhи ейдеен уерэнэр курдук олус таба туттубут диэн бэлиэтээтим.

уонна иитэр суолтата.
Алексей Спиридонович Бродников саха поэзията сайдарыгар кэрэ-бэлиэ иэстэни хаалларбыт, о5о5о анаан суруйбут суруйааччылартан биир бастыннара буолар. Саха аа5аачыларыгар лирик поэт, кэлин прозаик быhыытынан биллэр.
Кини «Куорсуннаах оно5ос» диэн о5олорго аналлаах хоhооннорун хомуурунньугар киирбит айымньылара киэн эйгэни хабаллар, хас да тема5а арахсаллар. Олортон биирдэрэ поэт идэ5э туhаайыылаах хоhоонноро.
«Булчут» диэн хоhоонугар поэт саха киhитэ тулуурдаа5ын, булугас ейдее5ун, эр санаалаа5ын, хорсунун, иннигэр араас уhун, сындыл5аннаах айаннар куутэллэрин, кини айыл5аны кытта алтыhар аналлаа5ын кыра аа5ааччыга тиийэр тылынан суруйар.
Хас биирдии киhи о5о садыгар инникитин ыралаан, оонньообут оонньууларын идэ ономтон, утуе5э, уерэххэ талаhар диэн дьон мээнэ5э эппэттэр. Бу тугэни септеехтук холбоон, быраас идэтин туhунан «Кукла Тася ыарыйда» диэн хоhоонугар поэт судургу тылынан хоhуйар.
О5о5о анаан суруйары олус уустук дииллэр. Алексей Бродников оскуола5а улэлээбит сылларыгар араас майгылаах-сигилилээх о5олору уерэппит буолан, элбэх тугэннэри хоhоонугар холбоон, учугэйтэн уерэргэ, куhа5антан о5ону тэйитэн, сырдыкка талаарга ииппит дии санаатым.
Онон мин, Алексей Бродников «Куорсуннаах оно5ос» диэн хомууранньугар киирбит кыра саастаах о5олорго аналлаах хоhооннорун ырытан баран, маннык тумуккэ кэллим: хоhооннор тыл ес еттунэн судургу, лоп-бааччы, о5о5о тиийимтиэ тылынан

- республиканскай «Уолан аа5ыылара» А.С. Бродников – «Ааhан суппэт ахтыыларым…» – Лауреат II степени 2010 – улуустаа5ы фестиваль «Уруй, Улуу кыайыыга!» - I м. 2011 с. Региональнай ааҕыыларга А.С. Бродников «Үчүгэйиэн, алааспар!» - II миэстэ. 2013 с.- «Уол оҕо барахсан» алын сүһүөх оҕолоругар илин эҥэрдээҕи ааҕыыга 2 кыл. А.С. Бродников «Чурапчы бөҕөhө» хоhоонунан «Бастыҥ ааҕааччы» анал аат.

иэйиитин анаабыта
(«Учугэйиэн дойду сирэ!»)
Саха киhитэ былыр-былыргыттан акка олордо да ыллаабытынан, о5уhун мииннэ датуойбутунан барар дииллэрэ оруннаах. Саха сирин суруйааччыларыттан биир нары иэйиилээхтэрэбиhиги биир дойдулаахпыт Алексей Спиридонович Бродников буолар.
Бу Алексей Бродниковка анаммыт уерэнээччилэр аа5ыыларыгар кыттаары, кини оло5ун, айбыт айымньыларын ессе тегул дьаныhан аа5ан баран, улэбин «Учугэйиэн дойду сирэ !» кинигэтигэр оло5уран суруйдум. Суруйааччы «Олонхо дойдутун хотойо» диэн документальнай сэhэнэ, кэпсээннэрэ, очеркалара, хоhоонноро хомуллан тахсыбыт кинигэтин олус себулээтим. Дьо5ус форматтаах гынан баран дирин ис хоhоонноох, аахпыт эрэ киhи болхомтотун тардар суду куустээх кинигэ.
А.С. Бродников тереебут дойдутун дьонугар, сиригэр уотугар утуе сыhыана, таптала, ахтыл5ана бэриллибит хоhооннорун ордук чугастык ылынным. Хоhоонноро иэйиилэрэ сырдыгынан, уобарастара ча5ылхайынан уонна ырыа5а чугастарынан уруты куустээхтэр.Кэлин суруйбут «Кемускэ уута», «Арыллыбыт аартык» диэн дирин ис хоhооннордоох романнары суруйан, проза5а биллэр-кестер суолу-ииhи хаалларбыт эбит.
Алесей Спиридонович Бродников тыа сиригэр уескээн о5о эрдэ5иттэн хара улэ5э мискиллэн, кыhынын мас хайытан,муус киллэрэн , оттоон буhан-хатан улааппыт буолуохтаах. Ол иhин да элбэх хоhоонноро улэ тематыгар анаммыттар дии саныбын.»Ходуhа5а», «Отчут до5орбор», «Отуу уота» уонна «Отчут ырыата» диэн айымньылар ону кэрэhэлииллэр. Бу хоhооннорго поэт тереебут дойдутугар, алааhыгар, улэhит дьонугар тапталын, махталын биллэрэр.
Тумуктээн эттэхпинэ, бастакы «Бродниковскай аа5ыыларга» анаан суруйарбар биир дойдулаахпыт, буойун-поэт Алексей Бродников туhунан угус элбэ5и биллим, суруйууларын аахтым.

Хас биирдии киhи киэн туттар, сулус оностор дьоннордоох буолуохтаах. Ол сулус дьоннор ураты талааннарынан, олрбут олохторун холобурдарынан сырдыкка- кэрэ5э угуйар-ынырар куустээхтэр. Миэхэ биир оннук киhинэн биир дойдулаахпыт, Телейтен теруттээх, саха биир талааннаах поэта Алексей Спиридонович Бродников буолар.
Билинни эдэр ыччат, уунэр келуенэ 60-тан тахса сыл аннараа еттугэр буолбут А5а дойду сэриитин алдьархайдаах содулун билиэхтээх, сыаналыахтах, ейдуехтээх. Теhелеех элбэх киhи уоттаах сэрии хонуутугар чиэстээхтик охтубуттара, кыа хааннарын тохпуттара буолуой?. Гол барыта биhиги эйэлээх кэмнэ теруурбут, олорорбут, уерэнэрбит, сайдарбыт туhугар.
Биhиги, эдэр аа5ааччылар , Алексей Бродниковы лирик-поэт быhытынан билэбит. Оттон угустэр, кини А5а дойду Улуу сэриитин кыттыылаа5а буоларын билбэтт\эрэ буолуо диэн санааттан, мин бу теманы ылан, дакылаат суруйан бастакы «Бродниковскай аа5ыыларга» ситиhиилээхтик кытынным.
Поэт буойун саллаат сындыл5аннаах оло5ун билбит буолан, угус айымньылара саха саллааттарыгар, ветераннарыгар анаммыт. Олортон биир сурдээх дирин ис хоhоонноох «Ааhан суппэт ахтыл5аным» диэн поэмата буолар. Бу айымньытын А5а дойду Улуу сэриитин кэмигэр Ильмень куел таhыгар 20-с хайыhар биригээдэтигэр 1 отделения5а бииргэ сылдьыбыт, сэрии хонуутугар геройдуу охтубут, биир алааска уескээбит до5орун Иван Ефимович Максимов сырдык кэриэhигэр анаабыт.. Бастакы чааhыгар поэт до5орун кытта сэhэргэhэрдии суруйар.Иккис чааhыгар Уйбаан дойдутун, дьонун ахтара киhини долгутар курдук суруллубут. Поэма уhус –тердус чаастара Уйбанна кэргэнин суругун курдук бэриллибит.
Биhиги келуенэ эдэр ыччат сэрии ыар сылларын ааспыт тыыл, улэ , сэрии ветераннарын ытыктыы, убаастыы улаатыахтаахпыт, кинилэринэ киэн туттуохтаахпыт.

туескэр, туhэххэр
Элбэхтик мин сыттым,
Дууhабын сурэххэр
Дуоhуйа сылыттым…
Ил гынар тыыннынан
Иэдэспин уураатын,
Бэл диэтэр тыалгынан
Бэскибин тараатын.
Илгэлээх алааhым
Истинник махтаныым,
Алгыспын, талааммын
Аны мин да аныым.

маршрутунан. 1985 сыл

Саха сириттэн тиийбит буойуттар делегациялара. Брест-Минск-Москва