Презентация, доклад на тему 9 класта башҡорт теленән Стилдәрҙең тормошта ҡулланылышы темаһына дәрес презентацияһы

стиле
Хаттар стиле

журналы

Тимерғәле Килмөхәмәтов

эсеп алды ла ауылдағы Ғиниәт ҡустыһына хат яҙырға ултырҙы. “Иҫәнме, туғаным Ғиниәт!”- тип башлаған хатын ҡалалағы төрлө хәбәрҙәр менән тултыра төшкәс, Хисаметдин ҡапыл ғына ҡустыһын шелтәләүгә күсте. “Һин бына минең һүҙҙәргә бик үк ҡолаҡ һалып барманың, һанһынмайыраҡ ҡыландың, шуның менән үҙеңдең наҙанлығыңды нығыраҡ күрһәттең… Һис юғында, ана, Моратша председателегеҙҙән өйрәнер инең. Ул кешене баһалай белә, йыраҡтан күрә: файҙалы иҫкәртеүҙәрем өсөн әле кисә лә унан рәхмәт хаты алып уҡыным…”
Хисаметдин үҙ мутлығынан үҙе кинәнеп бер аҙ рәхәт йылмайып ултырҙы-ултырҙы ла башлаған хатын дауам итте: “Ғиниәт туғаным, онотоп торам икән әле. Теге бүләккә бирелгән бульдог көсөктәр килтерергә тейеш ине. Балаларын әрәм-шәрәм итмәй тор. Үҙем ҡайтҡас, дуҫ-иштәргә таратырмын…”
Р. Байымов. “Һирәк профессия кешеһе” хикәйәһенән.
-Ниндәй стиль менән эш ителә?
-Хисаметдинға автор ыңғай ҡараштамы, киреме?
- Ундай кеше менән дуҫ йәки иптәш булыр инегеҙме?

Аҫаба башҡортҡа өс нәмәне белеү мотлаҡ: беренсеһе- үҙ сығышыңды, йәғни үҙ ырыуыңды белеү, икенсеһе – йондоҙҙарҙы исемләп аңлатыу һәм өсөнсөһө – хандар тураһындағы риүәйәттәрҙе һәм өләңдәрҙе белеү. Был нәмәләр аҙ уҡымышлы халыҡта оло ихтирам менән һаҡлана, ә шәриғәт менән мауығыусылар быға вайымһыҙ ҡала килә.
М. Өмөтбаев. “Башҡорттар” мәҡәләһенән.
-Нимәгә өндәй мәғрифәтсе?
- Нимә менән риза, нимәнән ҡәнәғәт түгел?

бөрйәндәр, ҡыпсаҡтар, табындар Аҙау диңгеҙенән Тын йылға буйҙарынан алып Ҡара диңгеҙҙе яғалай төньяҡлап Дунай һыуынаса икһеҙ-сикһеҙ ҡыпсаҡ яландарында йәшәмештәр. Ғәрәп сәйәхәтселәре, Дешт-и- Ҡыпсаҡ тип атаған Ҡыпсаҡ дәүләтен төҙөмөштәр. Шуларҙан Башҡорт, Бөнәк хандар башҡорт ырыуҙары биләр Аҙау, Ҡара диңгеҙҙең Днепр һыуынаса ҙур олоҫоноң дәүләт башлыҡтары. Башҡорт хан урыҫ кенәздәре менән кейәү. Ҡоҙағый булышып бөткән. Ҡәрҙәше изяслав Давыдович кенәзгә ярҙамға 1158 йылда 20 меңлек башҡорт ғәскәрен алып килгән. Улар бергәләп 1161 йылда Киев ҡалаһын яулап алғандар.
Ғ. Хөсәйенов. “Ҡанлы илле биш” романынан.
- Өҙөк ниндәй стилгә ҡарай?
- Илебеҙ тарихының ҡайһы осорон һүрәтләй?
- Ниндәй фекергә киләбеҙ?

көйгән ергә һәйкәл
Ҡалҡытты ер, һөйөп күктәрҙе…
…Һәйкәл булып баҫтың азатлыҡҡа,
Һәйкәл булып баҫтың хаҡлыҡҡа,
Һин һәйкәлһең ерҙә берҙән-бергә –
Һин һәйкәлһең яугир халыҡҡа!
И. Кинйәбулатов. “Салауат һәйкәле” шиғыры.
- Салауат һәйкәле арҡылы шағир ниндәй мөһим проблемаларҙы күтәрә?

аҙашҡанда гел бер урында өйөрөлдөрә ул, һин шуны бел. Бер ваҡыт шулай Инйәр аша аръяҡҡа сығырға кәрәк. Михайла белештә йомош бар ине. Томан һыу өҫтөнән ята. Кәмәне ағым үренә байтаҡ ер һөйрәп апарҙым да төшөп киттем. Ағымға ҡаршы тартып әй ишәм, әй ишәм. Бер мәлде кәмә ҡырсынға килеп төртөлдө. Һикереп төштөм. Кәмәне тартып, ярға күтәрелдем. Яр башындағы өйҙөң күтәрмәһенә килеп баҫтым да томан таралғансы бынау урыҫҡа кереп торайым әле тип, ишек шаҡыйым. Эстә кемдер йөрөй. “Хәзәйен домамы?”- тигән булам. Тауыш ишетелә: “маяныҡы урыҫса незнай”. Мин әйтәм: “Томан ходит. Аткырой”. Теге ҡысҡыра: “Ухаҙи. Әтеү муклашка дам.”
Т. Килмөхәмәтов. “Берәҙәк” хикәйәһенән.
-Был өҙөк ниндәй стилгә миҫал?
- Ниндәй һүҙҙәр аша быны беләбеҙ?

Башҡортостан башлығы Р. Хәмитовтың Указы ниндәй стилгә ҡарай?
3. «Бүгәсәүгә ҡушылып, ир-батырға ҡуш булып…» ҡобайырын прозаға әйләндерһәгеҙ, ниндәй стилдәр менән эш итер инегеҙ?
4. Әҫәрҙә бер диалектҡа хас һөйләү үҙенсәлеге төҫмөрләнә. Был осраҡта ниндәй стиль иҫкә төшә?
5. Ниндәй стиль әҙәби жанрҙың формаһын билдәләй?

Закондар ниндәй стилгә ҡарай?
9. Радио-телевидение һауа торошо хаҡында мәғлүмәт еткерә. Был ҡайһы стиль?
10. Сәсәндәр эшмәкәрлегенә ниндәй стиль үҙенсәлектәре хас?