Слайд 2Артикуляциялық нұсқауды өткізуге арналған нұсқау:
1. Педагог жұмысты төмендегідей ұйымдастырады:
-
ойын тәсілдерін қолдана отырып, алдағы орындалатын жаттығу туралы әңгімелейді;
- ойын орындалу ретін көрсетеді;
- жаттығуды барлық балалар орындайды;
педагог жаттығулардың дұрыс орындалуын тексереді (жаттығуды отырып орындайды). Балаға жаттығуды дұрыс орындамағанын айтудың қажеті жоқ,оған қалай дұрыс жасау керектігін көрсетіп,жетістігін айтып,көтермелеу қажет.
2. Күн сайын 2-3 жаттығуды 3-5 минуттан өткізу қажет.
3. Жеңілден күрделіге қарай жүргізіледі.
4.Ойын түрінде ұйымдастырылады. Ең алдымен тіл бұлшықеттеріне, кейін ерінге арналған жаттығулар жүргізіледі.
Слайд 3«Күрекше».
Тіл босаңсытылады, жалпақ күйге енгізіледі де, төменгі ерін үстіне қойылады. Осы
қалыпта бірнеше секунд ұстап тұру керек.
«Ер - ер – ер»
Қасиетті жер.
Төгілді көп тер.
Жемістерді тер.
Аға соңынан ер.
Сұрағанын бер.
Слайд 4«Чашечка» «Шәшке».
Ауыз кең ашылады, жалпақ қалыптағы тіл жоғары көтеріледі де, шәшке
формасы беріледі. Тілдің шеттері тіске тимейді.
Нек – нек –нек
Шай қайнайтын шәйнек
Се – се – се-
Шай ішетін кесе
Слайд 5 «Иголочка» «Инеше»
«Инеше» - ауызды кең ашып тілді алға қарай жіңішкертіп
шығарып 10 - 15 секунд ұстап тұру керек.
«Ақ - ақ – ақ»
Астында болсын тақ!
Алла болсын жақ!
Басыңа қонсын бақ!
Атам маған жақ.
Слайд 6«Горка» «Төбешік»
«Төбешік» – ауызыңды жартылай ашып, тілдің екі жақ шетін жоғары
азу тістерге жапсырып, тілдің ұшын астыңғы тіске тіреп ұстау.
«Аз - аз – аз»
Құдықты қаз.
Қаңқылдайды қаз.
Келіп қалды жаз.
Болып қапты жаз.
Атаңа хат жаз.
Слайд 7«Трубочка» «Түтікше».
Тіл ауыздан шығарылады да, түтікше түріне енгізіледі. Жаттығуларды алдымен жайлап,
айна алдында жасалады, сонан соң біртіндеп жоғарырақ ырғаққа көшу керек. Әрбір жаттығу 10 секундтан 6 - 8 рет орындалады.
Ыс – ыс – ыс,
Келіп жетті қыс.
Ар – ар – ар,
Жауады қар.
Слайд 8
«Сағат» «Часы»
«Сағат» – тілді жіңішкертіп ұстап оңға, солға жайлап қозғау
керек. Осылай санап отырып 15 - 20 рет қайталау керек.
Ран – ран – ран,
Соғады боран.
На – на – на,
Зулайды шана.
Слайд 9«Ат шауып келеді»
«Ат шауып келеді» – ауызды кең ашып тілді таңдайға
жапсыру – айыру немесе таңдай қағу. Аталған жаттығулардан тек әр дыбысқа керекті жаттығулар алынады
Ғай – ғай – ғай,
Жарқылдайды найзағай.
Шек – шек – шек,
Шығады бәйшешек.
Слайд 10«Жылан»
«Жылан» ауызды кең ашып, тілді молырақ алға қарай жылжытып жіңішкертіп, қатайтып
ұстап, сосын осы қалыпта ауыз қуысына ақырындап кіргізу.
Ю – ю – ю,
Қорбаңдайды аю.
Тан – тан – тан,
Аң патшасы – Арыстан.
Слайд 11«Сылақшы»
Ауыз сәл ашық, тілді шығарып әуелі жоғарғы ерінді, сосын төменгі ерінді
жалау. Бағытын өзгерте отырып 10 - 15 рет қайталау.
Кі – кі – кі,
Айлакер қу түлкі.
Ян – ян – ян,
Қорқақ қоян.
Слайд 12«Параход»
Мақсаты: тілді жоғары көтеріп үйрету, тілдің алдыңғы жағынның қимыл - қозғалысын
жетілдіру.
Қысқаша сипаттамасы: ауызды кішкене ашып ы дыбысын ұзақ айту.
Әдістемелік нұсқау. 1. Тілдің ұшы төмен және ауыз құысында терең орналасуы керек, ал тіл арқасы таңдайға қара көтеріңкі болуы керек.
Слайд 13 Мектепке дейінгі жастағы балаларда сөйлеуді қалыптастыру фонематикалық естуін дамытумен, әрі лексикалық-грамматикалық
кезеңінің қалыптасуымен тығыз байланысты. Сондықтан, баланың дыбыс айту кемшілігі ерте жастан және нәтижелі түзетілсе, мектеп кезеңіндегі оқу және жазу қабілетін меңгеруінде қиындықтар болмайды.