Презентация, доклад на тему Темір және оның қосылыстары

алды – ынтымақ”-негізгі бөлім
Мылқау сурет,суреттер сөйлейді
ІҮ. Бәрін білгім келеді”- тақырыпты ашу.
Биологиялық диктант, ВЕНН диаграммасы
“Бейнет түбі- зейнет”- қорытындылау, бағалау.
Ү. Үйге тапсырма

Сабақтың жоспары

тығыздығы.
3 – периодтық жүйедегі орны, тұрақты валенттілігі және тотығу дәрежесі. 20500С – АІ2О3 балқу температурасы, 8.8% – алюминийдің массасы пайызбен.

Кейін

беті ауадағы оттекпен жанасқанда лезде тотығып оксидті қабықшамен қапталады.
4АІ + 3О2 = 2АІ2О3 алюминий оксиді
2АІ + 3СІ2 = АІСІ3 алюминий хлориді
АІ + Р = АІР алюминий фосфиді
2АІ + Н2О = 2АІ(ОН)3 + 3Н2 алюминий гидроксиді
2АІ + 6NaOH = 2Na3AІО3 + 3Н2 натрий алюминаты
AІ2О3 - корунд. Ақ түсті қатты зат, суда ерімейді.
4АІ + 3О2 = 2АІ2О3
Қышқылмен, негізбен әрекеттеседі.
АІ2О3 + 6НСІ = 2АІСІ3 + 3Н2О
АІ2О3 + 2NaOH = 2NaАІО2 + Н2О
АІ(ОН)3-іркілдек, ұйыған айран тәрізді ақ түсті зат.
Қыздырғанда айырылады: 2 АІ(ОН)3 = АІ2О3 + 3Н2О
АІ(ОН)3 + 3НСІ = АІСІ3 + 3Н2О

г/мл, электр тоғы мен жылуды жақсы өткізеді, оңай созылады.

Кейін

(Al+Si+Na)

мен қолданылуы,
қасиеттері туралы түсіндіру.

Сабақтың мақсаты

Дамытушылық:
Оқушылардың пәнге қызығушылығын,
дүниетанымын, қосымгша
топша элементтері жайлы
білімдерін одан әрі дамыту.

Тәрбиелілік:
Өздерінің қабілетіне сай
ізденіспен еңбектеніп,
жеке тұлға екенін
сезіне білуге үйрету.

ынтымақ” - негізгі бөлім Жаңа сабақты түсіндіру.

Өнеркәсіпте
алынуы

Қолданылуы

Темірдің маңызды
қосылыстары

Физикалық
қасиеттері
Химиялық
қасиеттері

Периодтық
жүйедегі орны
және атом құрылысы

Табиғатта
таралуы

Құрамында
темірі бар
қосылыстар

мүддесіне ұзақ уақыт қызмет етіп келе жатқан тарихи элемент. Ол-адамды алғашқы құрал мен қару жарақтан бастап, бүгінгі ғарыш кеңістігіне көтерген жасампаз металл.
Темір кенінің қоры жағынан Қазақстан -әлемде сегізінші, оны өндіруде он бірінші орын алады. Ал ТМД елдері арасында Ресей мен Украинадан кейінгі үшінші орында тұр.

элементтер сияқты темірде – d элементке жатады.

Жалпы сипаттама. Периодтық жүйедегі орны және атом құрылысы

тотығу
дәрежелерін көрсетеді:
Fe0 – 2e Fe2+
Fe0 – 3e Fe3+

қыртысындағы үлесі 4,2%. Көптеген метеориттердің құрамында темір бар, сондықтан оны ертеде “аспан” және “жұлдыз” тасы деп атаған. Жер қыртысында темір көптеген минералдар түзеді. Темірдің маңызды өнеркәсіптік кендері: қызыл теміртас (Fe2O3), магниттік теміртас (Fe3O4), пирит (FeS2). Елімізде темір кендерінің үлкен қорыРудный темір кені бассейінінде және Орталық Қазақстанда бар. Қазіргі уақытта елімізде бірнеше жүздеген кен орындары мен кен ошақтары белгілі. Көптеген кен орындарында кендердің аз тереңдікте орналасуы оларды арзан ашық әдіспен өндіруге мүмкіндік береді. Темір тұздары теңіз суларында бар, мұхит түбінде темірге бай табиғи шөгінділер кездеседі.

– 7,87 г/см3.
Балқу температурасы жоғары – 15390С.
Темір иілімді, магниттелетін және оны жоғалтатын
қасиеті бар.

көрсетеді, ұшқын шашыратып жанады:

1. 3Ғе + 2О2 Ғе3О4(ҒеО*Ғе2О3) темірдің тот қағы

Ылғалды ауада тат түзеді:
4Fe + 6H2O + 3O2 = 4Ғе(ОН)3
Белсенді бейметалдар темірді тотықтырады:
2Fe + 3Cl2 = 2Fe Cl3 темір хлориді
Fe + S = FeS темір сульфиді
3Fe + C = Fe3C цементит

= FeO + H2

Сұйылтылған азот және күкірт қышқылдарымен
әрекеттесіп, темір тотықсызданады:
Fe + 4HNO3(сұйық) = Fe(NO3)3 + NO + 2H2O
Fe + H2SO4(сұйық) = FeSO4 + H2

Темір белсенділігі төмен металдарды олардың
тұздарынан тотықсыздандырып, ығыстырып
шығарады:
Fe + CuCl2 = FeCl2 + Cu

болады:

Пирометаллургиялық әдіспен:
оксидінен тотықсыздандыру арқылы:
Fe2O3 + 3H2 = 2Fe + 3H2O

Алюминтермиялық әдіспен:
Fe2O3 + 2Al = Al2O3 + 2Fe

Көміртек (ІІ) оксидімен тотықсыздандыру
арқылы:
Fe3O4 + 4CO = 3Fe + 4CO2

темір бар. Оның 65% қандағы гемоглабиннің құрамына кіреді. Темір ионы ғана қанға қызыл түс береді. Қанның құрамында темірдің жетіспеуі қаназдық ауруын туғызады. Темір көптеген тағамдардың құрамында кездеседі. Мысалы: қара нан, картоп, алма, өрік, қарақұмық жармасында. Бұл тағамдарды күнде ас мәзірінде пайдаланып, қан аздықтың алдын алу керек. Ешкінің шикі сүтінде де темір кездеседі. Оны шикілей ішу адамға өте пайдалы.

темірдің
дәрілік препараттары, зерттеу кезінде
индикатор ретінде қан ауруын
анықтауға қолданылады.

оксид, оңай тотығатын қара ұнтақ, оны мына реакция бойынша алады:
Fe2O3 + CO 2FeO + CO2
Қышқылдармен және қышқылдық оксидтермен әрекеттесіп тұз түзеді:
FeO + 2HCl = FeCl2 + H2O
FeO + CO2 = FeCO3

ең тұрақты оксид, қызыл-қоңыр түсті, минералы
гематит.
ІІ. Химиялық қасиеттері:
қышқылмен Fe2O3 + 3H2SO4 = Fe2(SO4)3 + 3H2O
негізбен Fe2O3 + 2NaOH = 2NaFeO2 + H2O

сәйкес келеді.
Fe (II) гидроксиді – жасыл тұнба, ал Fe (III) гидроксиді – қызыл-қоңыр түсті. Олар суда ерімейтін заттар.
І. Алынуы.
ҒеSО4 + 2NaOH = Fe(OH)2 + 2Na2SО4
FeCl3 + 2NaOH = Fe(OH)3 + 3NaCl

құймалары ........және......түрінде қолданылады.

организмнің
құрамында кездеседі,

Ұқсастығы-екеуі де күміс
түстес жылтыр металл,
электр және жылу өткізгіш

алюминий-тұрақты
3 валентті, сумен реакцияға
түспейді, сілтімен әрекеттеседі,
екідайлы қасиет көрсетеді.

арасында ең аянышты өмір сүрген болар еді.”
Георгий Агрикола

, химиялық қасиеттері”
“Темірдің биологиялық маңызы”
§ 37 – 38. 7- 8 жаттығулар