Презентация, доклад проекта на тему Тасбақаның біз білмейтін сырлары (4 класс)

БӨЛІМІ

КЕҢГІР СЕЛОСЫНЫҢ №2 ОРТА МЕКТЕБІ

Авторы: Сапабек Уалихан Бағдатұлы

Жұмыстың атауы: Тасбақаның біз білмейтін сырлары

Жетекшісі:Шутикова Дамелі Мұратқызы

ұзақтығы,
арқасындағы
сауытын зерттеп
білу.

Зерттеудің өзектілігі:
Тасбақаның қоршаған
ортаға, адамға
пайдасы мен
зияны.

метрге

Тропиктік ормандарда

Шөлді жерлерде

Теңіз, мұхиттарда
тіршілік етеді.

Тасбақа табиғаттың бір бөлшегі.

Тау, өзен, көл, елді
мекендерде

Арқа сауытын “карапакс” бауыр сауытын “пласторн” деп атайды. Карапакстың ішкі бетіне омыртқа қанаты және қабырға бекиді. Ал пласторн бұғана мен құрсақ қабырғаларынан құралған.

Тасбақаның басы, мойны, аяқтары шығып тұрады., қауіп төнгенде бұларды сауыт ішіне жинап алады. Көру, иіс сезу мүшелері жақсы дамыған, нашар естиді. Жақтарында тістері болмайды, иегінде тұмсық тәрізді мүйізді қабыршақтары бар. Дала тасбақасы өсімдікпен қоректенеді. Ал батпақ тасбақасы балық, қосмекенділермен қоректенеді.

Қазіргі уақытта жер бетінде тасбақаның 183 ке жуық түрі бар. Қазақстан даласында екі түрі кездеседі. Батпақ тасбақасы, дала тасбақасы. Түсі сарғыш, қызғылтым кейде жасылдау болып келеді. Тұрқы 20 см. Салмағы 25 кг. Тасбақаның 38 түрі қорғауға алынып, Халықаралық табиғат қорғау одағының «Қызыл кітабына» енген.

Тасбақа табиғи жағдайда 150-200 жылдай тіршілік етеді. Кейбір түрі жылына 3 рет немесе одан да көп жұмыртқа салады.
Тасбақаның өкпесі губка тәрізді болады. Ауыз қуысының түп жағы біресе көтеріліп, біресе төмен түсіп насостың қызметін атқарады. Тасбақа шалқасынан аударылып қалса қайтадан өз бетімен аунап тұра алмайды.

тіршілік
етеді, зиянсыз.

Тоқтап, сүрініп
жүреді

Кібіртік

Шабан

Құмды қазып
жұмыртқасын
салады, көмеді.

Тұқшаң
даған

Қауіпсіз, жайлы
жол іздеп
жүреді.

балық,
қосмекенділер
қалдықтарын
жеп айналаны
тазартады.

Егер аударылып
қалған тасбақа
көрсеңіз, көмектесіңіз.
Ол сіздің көмегіңізге
зәру, ол да өмір
сүргісі келеді.
Оның адамға
зияны жоқ.

Тасбақа да табиғат. Сондықтан оны қорғау, көмек қолын созу әр адамның табиғат алдындағы үлкен парызы. Жазушы Әбіш Кекілбаев атамыздың “Тасбақаның шөбі” әңгімесінде былай делінген: “ Кім де кім тасбақаның аузына тістеп шыққан шөбін алса, ол адамның көп тілеуі орындалады” делінген.
Қазақ халқы ырымшыл халық. Тасбақаны қорлап, жамандық жасамаңдар, оның киесі бар, - деп айтып отырады үлкен кісілер.Қазіргі кезде европалықтар тасбақа бейнеленген әшекей бұйымдарды көптеп қолданатын болды. Айтуларынша тасбақа байлық , береке шақырады екен. Соған қарағанда ата бабаларымыз тасбақа жайлы әңгімелерді тегін айтпаған болар.
Қорыта айтсам жаратылыстағы әрбір тіршілік иелерінің өзіндік қажеттілігі бар, алар орны бар, пайдасы бар. Олардың әрқайсына адам қамқорлығы өте қажет. Тасбақа төзімді жануар. Ол өз күнін өзі көреді, тез жетіледі, қиындыққа мойымайды. Біз де одан үлгі алып әр нәрсеге төзіммен, шыдамдылықпен қарайық.