Презентация, доклад по литературному чтению (тат.) на тему Абдулла Алиш (4 класс)

дәреслек, методик ярдәмлек, презентация, А.Алиш китапларыннан төзелгән китап күргәзмәсе...

Казан губернасының Спас өязе (хәзерге Татарстан Республикасының Спас районы) Көек авылында урта хәлле крестьян гаиләсендә дөньяга килә. Аның бабасы Нурулла шул авылның мулласы булып, әтисе Габделбари, солдат хезмәтендә йөреп кайтканнан соң, ата йортында күбрәк хуҗалык эшләре белән шөгыльләнгән – иген иккән, умарта караган. Абдулланың әнисе Газизә дә авыл халкы арасында укымышлы хатын саналган, әдәбиятны бик яратып, шигырь һәм бәетләр чыгарырга һәвәс булган.

6кл. укучылары, 1925

Спас шәһәре
А.Алиш
укыган мәктәп
(1922-1927)

дистәдән артык әкият яза,
аларны “Нечкәбил”, “Әкиятләр”,
“Ана әкиятләре” исемнәре белән
нәшер итә.

итсә дә, аның төп иҗат юнәлеше мәктәпкәчә яшьтә-ге балаларны тәрбияләүгә юнәлтелгән. Автор алар өчен нинди генә әсәр иҗат итсә дә, әкиятме ул, тел күнекмә-ләреме, кош-корт, җәнлек-ләр яшәешен шигъри телгә күчереп, алар турында кы-зыклы да, файдалы да тө-шенчәләр бирә алды; чын-барлык һәм фантазияне ты-гыз үреп, уңышка иреште.

Әкиятләре аша Алиш балалар-ны табигать һәм тормыш-көнкү-реш шартлары белән танышты-ра, кечкенәдән үк бала харак-терында уңай сыйфатлар фор-малаштыру бурычын куеп, алар-ны төрле матур гадәтләргә, ата-аналарны һәм олыларны хөр-мәт итү, гаделлек, намуслылык, батырлык, тыйнаклык һәм баш-ка күркәм сыйфатларны булды-рырга тырыша.

рухи хәзинәсе, күңел сафлыгы, хисләр матурлыгы, изге хыяллары, фикер үткенлеге, зирәклеге чагылышы, иң асыл сыйфатлары тупланмасы. Бала-ларның, гомумән, кешеләрнең рухи тормышында әкиятләр үзен-чәлекле урын алып тора. Бу әсәрләр белән һәркем сабый чактан ук таныша. Аларны балаларга теле ачылгач та сөйли башлыйлар. Бүгенге катлаулы заманда әкиятләрдә булган табигыйлек, сафлык бала күңеле өчен бигрәк тә мөһим. Әкиятләрдә тормыш тәҗрибәсе, халык акылы, зирәклеге чагыла. Милли телләрне камилләштерүдә, балаларның рухын баетуда, кешеләрне танып-белүдә әкиятләрнең роле гаять зур. Әкият уйландыра, гыйбрәтләндерә, миһербанлы-лыкка, батырлыкка чакыра.

Ул бу хакта болай дип яза: “Чорыбызның үткәне, киләчәге, бөек легенда булып киләчәк буынга барып җитсен!”

аларга хөрмәт белән карау, туган илне ярату, әгәр аңа дошманнар ташланса, туган ил өчен батырларча көрәшү, кирәк булса, шул изге көрәштә җаныңны да кызганмау аерата калку итеп күрсәтелә. Язучы балаларны табигать дөньясын, җир-су үсемлекләр, ерткыч һәм йорт хайваннары, кошлар, җәнлекләр белән таныштыра, аларның әһәмияте, халык өчен файдалы яки файдасыз булуы турында кызыксынып укырлык итеп тасвирлый, балаларның танып белү сәләтен үстерә.

соңгы сулышыбызны Илебез бәхете өчен бирергә.
А.Алиш

үтерелгән Плетцензее төрмәсе

үтерү барагының тышкы күренеше.

А.Алиш