Презентация, доклад к уроку литературного чтения Мыржакып Дулатов Кыс

шеңбері

Топқа бөліну

“Қарлы” сұрақтар

4- тарау. Қыста талай қызық бар. М. Дулатов “Қыс”

Күтілетін нәтиже: • Мәтінні мазмұнын  түсініп, мәнерлеп оқиды, идеясын түсінеді; • Қыс мезгіліндегі табиғат құбылыстары,жануарлар тіршілігі  туралы мағлұмат алады.• Сыни тұрғыдан ойлауы қалыптасады;• Ауызша сөйлеу, есте сақтау қабілеттері артады; • Топпен жұмыс жасауға белсенді қатысады.

ағартушысы, қоғам қайреткері, ақын, жазушы, жалынды көсемсөз шебері. Қазақ әдебиетінің бес арысы - А.Байтұрсынов, М. Дулатов, Ж. Аймауытұлы, Ә. Бөкейханов, М. Жұмабаев білім, ғылым, жалпы ұлттың руханият саласында ерен еңбек еткен. Олардың қаламынан туған туындыларда әлеуметтік-қоғамдық жағдайлар, қазақ халқының азаттығы мен теңдігі кең орын алған. “Алыстан Алаш десе аттанамын, Қазақты қазақ десе мақтанамын. Болғанда әкем қазақ, шешем қазақ - Мен неге, қазақтықтан сақтанамын?!»

Мыржақып Дулатов (1885-1935 ) Қазақтың бес арысының бірі. қазақтың аса көрнекті ағартушысы, қоғам қайреткері, ақын, жазушы, жалынды көсемсөз шебері. Қазақ әдебиетінің бес арысы - А.Байтұрсынов, М. Дулатов, Ж. Аймауытұлы, Ә. Бөкейханов, М. Жұмабаев білім, ғылым, жалпы ұлттың руханият саласында ерен еңбек еткен. Олардың қаламынан туған туындыларда әлеуметтік-қоғамдық жағдайлар, қазақ халқының азаттығы мен теңдігі кең орын алған. “Алыстан Алаш десе аттанамын, Қазақты қазақ десе мақтанамын. Болғанда әкем қазақ, шешем қазақ - Мен неге, қазақтықтан сақтанамын?!»

Өмірбаяны Дулатов Міржақып Туған жері — Сарықопа уезінің, Торғай облысының үшінші ауылы (қaзipri Қостанай облысының Жанкелдин ауданына қарасты "Қызбел" ауылы). Әкесі — Дулат аймағына аты шыққан шебер кісі болған, етік, мәсі тіккен. Шешесі — Дәмеш ойын тойдың базары, әнші кісі болған. Әкесі балаларын жастайынан оқуға береді. Алғашқыда бала Міржақып ауыл молдасынан оқып, хат таниды. Молдадан екі жыл оқығаннан кейін, 1897-1902 жылдары, ауыл мектебінде орысша оқытатын Мұқан мұғалімнен дәріс алады. Бұл мектеп Міржақыптың білімін толықтырумен қатар, азамат ретінде қалыптасуына да аса зор ықпал жасайды, Мұқан мұғалім ұлы ағартушы Ыбырай Алтынсарин іргетасын қалаған оқу орнының, дәлірек айтқанда, Торғай қаласындағы уездік орыс-қазақ мектебінің түлегі болатын. Өз шәкірттеріне де ол осы рухта тәлім-тәрбие, терең білім береді. Міржақып анасынан екі жасында, әкесінен он екі жасында айырылып, ағасы Асқардың қолында тәрбиеленеді. Асқар әкесі Дулаттың Міржақыптың оқып, білімді азамат болып, өсуін армандаған тілегіне сай, інісінің оқуын әрі жалғап, білім алуына ерекше көңіл бөледі. Ауылда туып, ауылда өскен, ауылда оқып, ауылда қызмет етіп, «ауыл мұғалімі» атанған зерделі жас ауыл тұрғындарының ауыр тұрмысын, теңдігі жоқ аянышты хәлін көріп, түңіле түршігіп, тебірене толқиды. 1928 жылы желтоқсанда репрессияға ұшырып, 1935 жылы айдауда жүріп қайтыс болды. 1988 жылы 4 қарашада ақталды. 1935 жылы Карель АКСР-ы (Автономиялы Кеңестік Социалистік Республикасы), Беломорск ауданы, Сосновец темір жолы стансасында жерленген, 1996 жылы еліне әкелініп, қайта жерленді)  

Сөздік жұмыс

Бек қиын

Өте қиын

Шилы бет

Бетін үсік алған

тізбектеп оқу
топ 1 бөлімді
- топ 2 бөлімді
топ 3 бөлімді

Постер қорғау

Қысқы ойындар

Қысқы мерекелер

Адамдар қысқа
қалай дайындалады?

Сабақты бекіту.

Әңгімеде қандай мезгіл туралы айтылады? 2. Қыстың нешінші жұлдызы туралы айтылады? 3. Қар қалай жауған? 4. Қыс қандай болды? 5. Қыста күн қысқара ма? 6. Қыста күн жылына ма? 7. Күшті аяз қай мезгілде болады?
8. Қыс мезгілі сендерге ұнай ма? 9. Қыс мезгілі неге көп адамдарға ұнамайды? 10. «Қыс» мәтінін сипаттаған автор кім?

Үйге тапсырма
Желтоқсан айын сипаттап, дәптеріңе бес жолды өлең жаз

қолың тонады

ҚАР

Есіктен кіреді
Төрге шығады қампиып

Аяз