- Главная
- Разное
- Образование
- Спорт
- Естествознание
- Природоведение
- Религиоведение
- Французский язык
- Черчение
- Английский язык
- Астрономия
- Алгебра
- Биология
- География
- Геометрия
- Детские презентации
- Информатика
- История
- Литература
- Математика
- Музыка
- МХК
- Немецкий язык
- ОБЖ
- Обществознание
- Окружающий мир
- Педагогика
- Русский язык
- Технология
- Физика
- Философия
- Химия
- Шаблоны, фоны, картинки для презентаций
- Экология
- Экономика
Презентация, доклад по бурятскому языку Буряад хубсахан в 9 классе
Содержание
- 1. Презентация по бурятскому языку Буряад хубсахан в 9 классе
- 2. Буряад арадай хубсаhан эрэшүүлэй, эхэнэрнүүдэй, үхибүүдэй гэжэ илгардаг.
- 3. Слайд 3
- 4. толиЭрэшүүлэй- мужской эхэнэрнүүдэй-женскийХүүгэдэй-детский дэнзэ- украшение на верхушке
- 5. Эрэшүүлэй хубсаhанДэгэлэй энгэр эхэнэршье, эрэшье илгаагүй заал
- 6. Эхэнэрнүүдэй хубсаһан Эхэнэрнүүдэй гадар хубсаһанай тоодо уужа,
- 7. Үхибүүдэй хубсаhанАрбаад наһатай болоторнь, хүбүүдэй болон басагадай дэгэлнүүд
- 8. Буряад малгайЭрэшүүлэй малгайнуудта тооробшо малгай,шэгэбшэтэй малгай, юудэн гэхэ
- 9. Буряад тобшоБуряад дэгэл дээдэ, дунда, доодо гурбан тобшотой.
- 10. БүhэБуряад эрэ хүн гээшэ дэгэл дээгүүрээ бүһэ
- 11. Буряад гуталЭрэгтэйшүүлэй, эхэнэрэй гуталнууд түхэл маягаараа илгаагүй
Буряад арадай хубсаhан эрэшүүлэй, эхэнэрнүүдэй, үхибүүдэй гэжэ илгардаг.
Слайд 4толи
Эрэшүүлэй- мужской
эхэнэрнүүдэй-женский
Хүүгэдэй-детский
дэнзэ- украшение на верхушке шапки залаа – кисть
hарабша-козырек
тойробшо – шапка круглой формы
шэгэбшэ – ушки на шапке
тойробшо – шапка круглой формы
шэгэбшэ – ушки на шапке
Слайд 5Эрэшүүлэй хубсаhан
Дэгэлэй энгэр эхэнэршье, эрэшье илгаагүй заал һаа баруун гар талаһаа
байдаг. Юундэ энгэр баруун талаһааб гэхэдэ, зөөриин хэшэг, һайн юумэн бүхыдөө баруун гараар ороод, һалгай гараар гарашадаг.
Эрэшүүлэй дэгэлэй энгэр гурбан үнгөөр оёдог. Доодо таладань улаан үнгэтэй бүд — зүрхэнэй 3 хорые һуга доогуураа хойшонь хаянаб гэһэн удхатай. Хара хилэн хоёрдохи үнгэнь — дэлхэйн хара хүрьһэн гэхэ. Гурбадахинь заабол хүхэ үнгөөр оёгдодог. Энэ үндэр тэнгэриие хүндэлһэн ёһо болоно.
Буряад эрэ хүн гээшэ дэгэл дээгүүрээ бүһэ бүһэлдэг байгаа. Эрэ хүн баруун гар дороо бүһэдөө мүнгэн хутага зүүдэг, зүүн гар дороо мүнгэн гэнжэдэ хэтэ сахюур зүүдэг.
Слайд 6Эхэнэрнүүдэй хубсаһан
Эхэнэрнүүдэй гадар хубсаһанай тоодо уужа, дэгэл, тэрлиг ороно.
Эхэнэрнүүдэйшье, эрэшүүлэйшье
зундаа үмдэдэг дэгэлые тэрлиг гэжэ нэрлэдэг. Тэрлигэй гадарыеньшье, доторыеньшье бүдөөр оёдог.
Хадамда гараһан эхэнэрнүүд дэгэл дээрээ дабхарлуулан уужа үмдэдэг байгаа.
Уужа гээшэ хоёр янзын һэн: богони уужа, хормойтой уужа.
Хадамда гараһан эхэнэрнүүд дэгэл дээрээ дабхарлуулан уужа үмдэдэг байгаа.
Уужа гээшэ хоёр янзын һэн: богони уужа, хормойтой уужа.
Слайд 7Үхибүүдэй хубсаhан
Арбаад наһатай болоторнь,
хүбүүдэй болон басагадай дэгэлнүүд илгардаггүй, аб адлиханаар оёгдодог байгаа.
Үхибүүдэй дэгэлые һомон дэгэл гэдэг һэн. Тиимэ дэгэлнүүд эгээл һайнаар элдэгдэһэн хурьганай арһаар доторлогдодог бэлэй.
Слайд 8
Буряад малгай
Эрэшүүлэй малгайнуудта тооробшо малгай,шэгэбшэтэй малгай, юудэн гэхэ мэтэ ороно. Малгайн дэнзэ —
наран гэhэн удхатай, оройнь — хүхэ (ногоон) үнгэтэй — эсэгэ тэнгэри; улаан залаа — наранай элшэ туяа, гэрэл; hарабша — хара хилэн үнгэтэй — хүрьhэтэ эхэ дэлхэй гэhэн удхатай. Дээрэhээ унаhан наранай элшэ туяа газар дэлхэйдэ, малгайн эзэндэ хэшэг буян үгэнэ гэhэн удхатай.
Малгай гээшые дээрэ табидаг. Доогуур хаяжа болохогүй!
Слайд 9Буряад тобшо
Буряад дэгэл дээдэ, дунда, доодо гурбан тобшотой. Дээдэ — хэшэг буянай, дунда —
үнэр баянай, доодо — адууhа мал баялигай hүлдэтэй.
Тобшоёо дээрэhээ тайла». Юундэ? Хүн хубсалхадаа, хүлhөө эхилжэ дороhоо хубсалдаг. Хубсаhаа тайлахадаа, малгайгаа абажа, дээрэhээ эхилдэг. Энээниие баримталжа, хубсаhанайнгаа тобшо дээрэhээ эхилжэ тайладаг. Тобшолходоо дороhоо эхилжэ тобшолдог. Энэ заншал ута наhатай болохын дэмбэрэлтэй гэдэг.
Тобшоёо дээрэhээ тайла». Юундэ? Хүн хубсалхадаа, хүлhөө эхилжэ дороhоо хубсалдаг. Хубсаhаа тайлахадаа, малгайгаа абажа, дээрэhээ эхилдэг. Энээниие баримталжа, хубсаhанайнгаа тобшо дээрэhээ эхилжэ тайладаг. Тобшолходоо дороhоо эхилжэ тобшолдог. Энэ заншал ута наhатай болохын дэмбэрэлтэй гэдэг.
.
Слайд 10Бүhэ
Буряад эрэ хүн гээшэ дэгэл дээгүүрээ бүһэ бүһэлдэг байгаа. Энэнь хармаанай
орондо энгэртээ хэһэн юумэниинь морёор хайшаншье гэжэ гүйлгэхэдэнь унаха, гээгдэхэгүй байгаа. Бүһэнүүд хадаа бүд бүһэ, утаһан бүһэ, нооһон бүһэ, арһан бүһэ гэхэ мэтээр илгардаг һэн. Эгээл тиимэһээ эрэ хүниие бүһэтэй хүн гэжэ нэрлэдэг байгаа ха юм даа. Бүһэ эрэ хүнэй һүлдын тэмдэг һэн. Бүһэеэ тайлаад, заабол зангидадаг, хаяхагүй гэдэг.
Слайд 11Буряад гутал
Эрэгтэйшүүлэй, эхэнэрэй гуталнууд түхэл маягаараа илгаагүй һэн. Үбэлэй гуталые холтоһодоһон
хониной, ямаанай, адууһанай болон гүрөөһэнэй арһаар оёходоо, үһыень досоошонь хэдэг байгаа. Үбэлэй сагта иимэ гутал соогоо хониной нооһоор гү, али һэеыгээр оёһон оймһо үмдэдэг һэн. Зунай гутал булгайраар, хара хилэнгээр гү, али бүдөөр оёдог байгаа.
Эрмэгтэй гутал дороһоо дулаан, зөөлэн байгша бэлэй.
Эрмэгтэй гутал дороһоо дулаан, зөөлэн байгша бэлэй.
