Слайд 1НЕМЕСЕ
ӨЛІМГЕ БАСТАЛҒАН САПАР
ШЫЛЫМНЫҢ ЗИЯНЫ
Слайд 2
ШЫЛЫМ- ТІЛСІЗ ЖАУ
1 ЖЫЛДА ПЛАНЕТАМЫЗДА ШЫЛЫМНЫҢ КЕСІРІНЕН
3 МИЛЛИОН АДАМ
ӨЛЕДІ.
Слайд 3ШЫЛЫМНЫҢ ҚҰРАМЫ
АЦЕТОН-БОЯУ ШЫҒАРҒЫШ,
НИКОТИН- ШІРКЕЙ-жәндік УЫ,
КӨМІРТЕГІ МОНООКСИДІ-УЛЫ ГАЗ
ЦИАНИСТІ СУТЕГІ-
ГАЗБЕН АДАМ
УЛАУ ҮШІН ҚОЛДАНЫЛҒАН,
ТОЛИУИДИН-КАНЦЕРОГЕНДІ ЗАТ,
БЕНЗАПИРЕН, СМОЛА, АММОНИЙ, ДИМЕТИЛНИТРОЗАМИН, ФОРМАЛЬДЕГИД, АКРОЛЕИН СЕКІЛДІ 4000-ҒА ЖУЫҚ ЗАТТАРДАН ТҰРАДЫ.
Слайд 4
1 ШЫЛЫМДА 6-8 мг НИКОТИН БАР
ҚАНҒА 3-4 МГ ӨТЕДІ
ҚОЯН
5-7 мг никотиннен өледі,
ИТ 10-15 мг никотиннен өледі,
адам 50-100 мг никотиннен өледі.
Слайд 5
НЕГЕ АДАМДАР БІРДЕН ӨЛМЕЙДІ?
НИКОТИН ҚАНҒА АЗ-АЗДАН, КҮНІ БОЙЫ БӨЛІНІП БЕРІЛЕДІ.
ЖҮЙЕЛІ ТҮРДЕ УЛАНУҒА АДАМ АҒЗАСЫ ДА ҮЙРЕНІСЕДІ.
20-25 ШЫЛЫМ БІРДЕН ШЕГІЛЕР БОЛСА АДАМ ӨЛЕДІ.
ЖАСӨСПІРІМДЕР ҮШІН 13-15 ШЫЛЫМ ӨЛІМШІЛ
Слайд 6
НЕГЕ АДАМДАР БІРДЕН ӨЛМЕЙДІ?
“КІМ КӨП ШЫЛЫМ ШЕГЕ АЛАДЫ?” ЖАРЫСЫНАН
КЕЙІН 1934 ЖЫЛЫ НИЦЦЕ ҚАЛАСЫНДА 60 ПАПИРОС ТАРТҚАН ЖЕҢІМПАЗ БІРДЕН ЖАН ТАПСЫРҒАН.
Слайд 7
АДАМДАР АРАСЫНДА ҚАНДАЙ
АУРУЛАР КӨП КЕЗДЕСЕДІ?
ЖҮРЕК АУРУЫ
ҚАН-ТАМЫР АУРУЛАРЫ
ӨКПЕ АУРУЫ
РАК ТҮРЛЕРІ
ТЫНЫС
ЖОЛДАРЫ АУРУЛАРЫ
АНЕМИЯ
АСҚОРЫТУ ПРОБЛЕМАЛАРЫ
АЛЛЕРГИЯЛЫҚ АУРУЛАР
Слайд 8
ЖҮРЕК, ҚАН-ТАМЫР АУРУЛАРЫ
ЖҮРЕК-ТАМЫР АУРУЫНАН ӨЛГЕНДЕРДІҢ 35 ПАЙЫЗЫ ШЫЛЫМ КЕСІРІНЕН ҚҰРБАН
БОЛҒАНДАР
ӘР ШЫЛЫМНАН КЕЙІН ҚАН ҚЫСЫМЫ
МЕН ХОЛЕСТЕРИН АРТА ТҮСЕДІ
ШЫЛЫМ ТАРТА БАСТАҒАННАН 7 СЕКУНД
ӨТПЕЙ ЖАТЫП-АҚ МИҒА ЖЕТЕДІ.
ҚАН АЙНАЛЫМЫ САЛ БОЛАДЫ, СЕБЕБІ, ТЕМЕКІ ҚҰРАМЫНДАҒЫ КӨМІРТЕГІ ОКСИДІ ОТТЕГІГЕ ҚАРАҒАНДА ГЕМОГЛОБИНМЕН ЖҰПТАСУ МҮМКІНДІГІ 200 ЕСЕ АРТЫҒЫРАҚ
ӘР ШЫЛЫМ ШЕККЕН САЙЫН ТАМЫРЫҢЫЗДЫҢ БІТЕЛІП,
ӨЛІП КЕТУ ЫҚТИМАЛЫҢЫЗ АРТАДЫ.
Слайд 9
ЖҮРЕК, ҚАН-ТАМЫР АУРУЛАРЫ
ШЫЛЫМ ШЕГУДІ ТАСТАҒАНДАРДА :
20 МИНУТТАН КЕЙІН ҚАН ҚЫСЫМЫ
ҚАЛПЫНА КЕЛЕДІ.
24 САҒАТТАН КЕЙІН ИНФАРКТ ЫҚТИМАЛЫ АЗАЯ БАСТАЙДЫ.
5 ЖЫЛДАН КЕЙІН ШЫЛЫМ ШЕКПЕГЕНДЕРМЕН
САЛЫСТЫРҒАНДА 50 ПАЙЫЗҒА ТҮСЕДІ.
10 ЖЫЛДАН КЕЙІН ҒАНА ИНФАРКТ ӨТКЕРУ ЫҚТИМАЛЫҢЫЗ
ШЫЛЫМ ШЕКПЕГЕНДЕРМЕН ТЕҢЕСЕДІ.
Слайд 10
ЖҮРЕК, ҚАН-ТАМЫР АУРУЛАРЫ
ШЫЛЫМ ШЕГУДІ БАСТАУ ОҢАЙ, ТАСТАУ ҚИЫН :
МИОКАРД ИНФАРКТЫ
ӨТКЕРГЕН АДАМДАР АРАСЫНДА ДА
ӨЛЕТІНІН БІЛЕ ТҰРА ШЫЛЫМ ТҰТАТПАУ ҚИЫНҒА СОҒУДА.
ӨЛІМГЕ БІЛЕ ТҰРА ҚОЛ СОЗҒЫЗАТЫН КҮШ-
ШЫЛЫМ
Слайд 11
ШЫЛЫМ ШЕГЕТІНДЕРДІҢ
ӨКПЕСІ
ШЫЛЫМ ШЕКПЕЙТІНДЕРДІҢ
ӨКПЕСІ
Слайд 12ШЫЛЫМ ШЕГЕТІНДЕРДІҢ
ӨКПЕСІ
ШЫЛЫМ ШЕКПЕЙТІНДЕРДІҢ
ӨКПЕСІ
Слайд 14ШЫЛЫМ ШЕГЕТІНДЕРДІҢ РАК АУРЫМЕН АУЫРУЫ
10-15 ПАЙЫЗЫ ӨКПЕ РАГЫНАН ӨЛЕДІ.
ПРОСТАТ РАГЫ
40 ПАЙЫЗЫ ШЫЛЫМ КЕСІРІНЕН
КЕУДЕ РАГЫ-75 ПАЙЫЗДАН АСТАМ ЫҚТИМАЛ
ҚҰРСАҚ РАГЫ- 4 ЕСЕ АРТУДА
ТАМАҚ РАГЫ-80 ПАЙЫЗЫ ШЫЛЫМНАН
БАУЫР РАГЫ-80 ПАЙЫЗЫ ШЫЛЫМНАН
АСҚАЗАН РАГЫ-2 ЕСЕ АРТУДА
КӨМЕЙ-ӨҢЕШ РАГЫ-КҮНДЕ 20-25 ШЫЛЫМ ШЕКСЕ, 30 ЕСЕ АРТУДА
АУЫЗ ЖӘНЕ ЕРІН РАГЫ ЖИІ КЕЗДЕСЕДІ
Слайд 20ШЫЛЫМ ШЕГУ ТЕРІНІҢ ЕРТЕ ӘЖІМДЕЛУІНЕ СЕБЕП БОЛАДЫ
Слайд 21ӘР ШЫЛЫМ ЖҰТЫМЫ МИДЫҢ 50 000 ЖАСУШАСЫНЫҢ ӨЛІМІНЕ СЕБЕП БОЛАДЫ
Слайд 22
Ер адамдарда;
жыныс органдары жұмысының
бұзылуы 2 есе артуда
Әйел адамдарда;
Терінің
ерте салбырауы,
Шаштың жансыздануы,
Жалпы ерте қартаю,
Көз ауруларына тап болуы,
Дауыстың нәзіктігін жоғалтуы,
Ауыз, тіс ауруларына әкеп соғады.
Слайд 23
Аяғы ауыр әйелдің шылым шегуі;
Шылымдағы улы заттар плацентадан өте
алады
Сәби әлсіз түрде өте жай дамиды. Себебі, ана
ағзасына қарағанда әлдеқайда көбірек уланады.
Түсік тастау ықтималы 3 есе артады.
Шылым шеккен әйелден туған бала
“Фил тынымсыздары” синдромы,
Аутизм, жүрек қабынуы, ақыл-ойдың жай дамуы,
Қоянжырық, қасқыр езу,жалпы бет дефектлері,
Кейіннен диабет болып ауру ықтималы 3 есе жоғары,
Еркек жыныстық органдары жұмысы
20 пайызға төмен келеді екен.
Туғаннан соң алғашқы жылдары өлім жиілігі де
шылым шекпеген ананың
балаларына қарағанда жоғары
Слайд 24
Ең үлкен зиян-ана құрсағындағы сәбиге
Слайд 25Пассивті түрде шылым шегушілер
Шылым шеккен адам 1/5 улы заттарды жұтса, қасындағылар
4/5 жұтуға мәжбүр, себебі ауаға осынша улы түтін тарайды.
1 сағат шылым шеккендердің жанында отыру, 4 шылым шеккендей улайды.
өкпе, жүрек ауруларымен ауыратындар үшін шылым шегушілермен қатар отыру- өте қауіпті.
Жылда 3000 адам жазықсыз құрбан болуда
Слайд 26Пассивті түрде шылым шегушілер
Үйінде жиі шылым шегетін бір адам болған баланың
кіші дәрет анализінен 3-4 шылымға тең улы заттар табылған.
өкпесі жетілмеген жас сәбилерді удан сақтаңыз
Шылым шекердің сіңірілмеуіне,
Аллергиялыөқ дерттердің басталуына,
Анемия
Асқорыту проблемаларына жол ашуда
Слайд 27
Бір миллион адамнан;
Алкогольден 4-5 күнде бір адам;
Жол апаттарынан 2-3 күнде
бір адам;
Шылымнан 2-3 сағатта бір адам өледі.
Слайд 28World health organization :
Денсаулық сақтаудағы ең үлкен проблема
Слайд 29 тыныс алу жолдарында 2 сағат қиындыққа жол ашуда
Адам өмірін 11
минутқа қысқартуда
әр шылым;
әр 8 минутта;
Бір адам шылым кесірінен өлуде
Слайд 30Шылым қожайындары
шылым шығарушылар бірнеше сағатта ғана байлыққа кенеле алады.
Слайд 31 бірақ әлемдік сарапшылар;
Шылым сатудан түскен пайда шылым зардабынан келген келеңсіздіктерді
жою үшін жұмсалатын қаржыдан әлдеқайда төмен екендігін дәлелдеген.
Слайд 33
Қазір әйелдердің шылым шегуі сәнге айналуда:
Бұл жеке мәселе ғана емес, бұл
ұлт денсаулығына төнген қауіп!
Бұл- ата-ананың дұрыс үлгі бола алмауы,
Балалардың құлықтық дамуына кері әсер ету,
әйелдерге арналған шылымдардың көбеюі-әйелдердің темекі тарта түсуіне себеп болуда.
Слайд 36Алдау-арбау құрбандары
“Жеңіл” (Light) немесе ментолмен деген түрлерінің зиянды қоспалары аз секілді
көрсетіліп, халық арасына таратылуда.
Айырмашылық тіпті жоқтың қасы дерлік....
Слайд 37Жастар қалай бастайды?
10-18 жастар арасында жастар басқаларға еліктегеннен, қызықтырылғаны үшін бастап
кетеді.
Үлкендердің “кішкентайлар шылым шекпейді”деуі, бала өскендігін көрсете бастайды
Үйдегілердің шылым шегуі
Слайд 38
Тартпа!!!
әкесі шылым шеккен балалар рактан қорғайтын генсіз,
Ал шешесі темекі тартқан бала
10-15 пайызға кемтар боп туады
Слайд 39Темекіні тастау- жүректен қаланса, түк те қиын емес,
Маңыздысы бастан шығара білу
керек
Слайд 40Америкада соңғы 25 жылда 50 миллион адам шылым шегуді тастай білген.
Слайд 41Ақылың артық, аузың аулақ болсын!