Презентация, доклад на тему Башҡорт уйындары(5-11 класс)

уҡытыусылары

Уйын улар өсөн донъяны танып белеү сараһы, хеҙмәт мәктәбе һәм һәр яҡлап гармониялы үҫеү сығанағы. Ысынлап та, уйнаған саҡта бала өҙлөкһөҙ хәрәкәттә була, ә был хәл инде уның бөтә яҡлап йылдам үҫеүен тәьмин итә. Был физиологик процесс булһа, балаларҙы йәмғиәтебеҙ өсөн кәрәкле кешеләр итеп тәрбиәләүҙең икенсе бер күренеше – психологик процесс та уйындың айырылғыһыҙ өлөшө булып тора.

милли уйындары тураһында өлкән быуын кешеләре байтаҡ файҙалы мәғлүмәт һаҡлай. Беҙ уларҙан ошо уйындар хаҡында һораштыҡ, өйрәнеп алдыҡ һәм ял ваҡыттарыбыҙҙы күңелле, фәһемле итеп үткәрергә тырышабыҙ.

"ҠАП ТА ҠОП" уйыны  Балалар түңәрәк яһап теҙелешеп ултыралар һәм һамаҡлайҙар.  Беҙ,беҙ,беҙ инек,  Беҙ ун ике ҡыҙ инек,  Баҙға төштөк, май ашаныҡ,  Келәткә керҙек, бал ҡаптыҡ.  Ҡап та ҡоп, тимер йоп!  «Йоп" һүҙе әйтелгәс тә бөтә балалар ауыҙҙарын йомоп шым ҡала һәм бер-береһен көлдөрөргә тырыша. Көлөп ебәреүсе наказ үтәй. Уйындың әһәмиәте дуҫлыҡ, туғанлыҡ, берҙәмлек тойғоһон тәрбиәләй.

“Йөҙөк кемдә?”
Уйын урыны һәм ҡоралы майҙансыҡ, зал, йорт-ҡура алды. Берәй бәләкәй әйбер – таш йәки тинлек аҡса, балалар эскәмйәләргә теҙелешеп ултыра. Уйынды алып барыусы ҡулына йөҙөк йәки берәй әйбер алып, уны эскәмйәлә ултырған бөтә балаларҙың да усына йомдорған кеүе к итеп рәтләп йөрөп сыға. Йөҙөктө берәүгә һалып ҡуя, иғтибар менән күҙәтеп ултырған баланан:”Йөҙөк кемдә?”- тип һорай. Йөҙөк оҙаҡ табылмай торһа эҙләүсегә яза бирәләр. Уйындың әһәмиәте: иптәшлек хисе. Диҡҡәтлелек, күҙәтеүсәнлек, ойоштороусанлыҡ һәләттәре тәрбиәләнә.