Презентация, доклад на тему Саясаттану ғылымы және пәні

Дәріс сұрақтары:
1. Саясаттанудың тарихы, объектісі және пәні.
2. Саясаттанудың құрылымы, категориялары, заңдылықтары, әдістері.
3. Саясаттанудың қызметтері және оның қоғамдық ғылымдар арасында алатын орны.

Саяси саланың қоғам өмірінде маңызының артуы. Саясатты ғылыми тұрғыдан түсіну

Саяси ғылымның қалыптасуы – ғылыми үдеріс қана емес, сонымен қатар мәдени жетістік.

Жаңа заманның демократиялық үдерісі: саяси және әлеуметтік құрылымның күрделенуі; мемлекеттер арасындағы жаңа қатынастар; БАҚ рөлінің артуы; бұқараның саясатқа қатысу денгейнің артуы және т.б.

ФАКТОРЛАР

Саясаттанудың қалыптасуының алғышарттары

«Саясатты жасаушы азшылық, сыңайтын көпшілік»
(Перикл, Ежелгі Греция саяси қайраткері)

2

Мемлекеттік және үкіметтік емес ұйымдарға
кәсіби басқарушы кадрларды даярлау

Саяси саланың зерттеушілерін даярлау

«Саяси ғылым саясаттанушылар мен қоғамдық қайраткерлерге билеуде жауапкершілікті болуын үйретсе, ал қарапайым азаматтарға – саяси белсеңділіктің қажеттілігін ұғындырады»
(Роберт Хайман, американдық профессор)

1. XIX ғ. I жартысында немістің құқықтық мектебінің және 1857 ж. Колумбия колледжінде саяси теория және тарих кафедрасының ашылуы.
2. 1948 ж. - ЮНЕСКО бастамасымен Парижде саяси ғылым мәселесі туралы халықаралық коллоквиумнің өтуі.
3. 1949 ж. Халықаралық саяси ғылым ассоциацисының ашылуы.
4. 1991 ж. ҚР ЖОО-да саясаттану пәнінің оқытыла бастауы.

институциализация

«Саясаттану» = «politike» - мемлекет-қалада билік жүргізу өнері (полис) + «logos» - тану, ұғым, білім = саясат туралы ғылым

3

САЯСАТТАНУ – САЯСАТ ТУРАЛЫ ҒЫЛЫМ

ОБЪЕКТ

ПӘНІ

Саяси билік

Мемлекет

Саяси көшбасшылық
пен саяси элита

Саяси партиялар
мен қозғалыстар

Сайлау жүйелері

Саяси үдерістер

Саяси мәдениет

ЗЕРТТЕЛЕТІН МӘСЕЛЕЛЕРДІҢ НЕГІЗГІ МОДУЛІ :

«Саясат – бұл мемлекеттер арасында, не мемлекет ішінде адамдар тобының арасында болмасын билікке қатысу немесе биліктің таралуына ықпал етуге ұмтылыс»
(Макс Вебер, неміс әлеуметтанушысы)

5

Бұқаралық (мемлекеттік) саясат теориясы саяси институттар (конституция, орталық, аймақтық және жергілікті басқару, басқарудың экономикалық және әлеуметтік қызметтері, салыстырмалы талдау)

Саяси қатысушылық теориясы немесе азаматтар қысымы саяси партиялар, топтар мен ассоциациялар, әкімшілікте және басқаруда азаматтардың қатысуы, қоғамдық пікір

Халықаралық қатынастар әлемдік саясат, халықаралық ұйымдар, халықаралық құқық

Саясаттану – бұл саяси билік пен басқару, саяси қатынастар мен үдерістердің даму заңдылықтары, саяси жүйелер мен институттар қызметі, адамдардың саяси әрекеті мен қызметі жайлы ғылым

Саяси зерттеу денгейлері

ЭМПИРИКАЛЫҚ

ТЕОРЕТИКАЛЫҚ

ІРГЕЛІ

ҚОЛДАНБАЛЫ

6

Саяси көшбасшылық

Саяси қатынастар

Саяси режим

саясаттану категориялары

Негізгі, жалпы іргелі түсініктер, яғни саясаттану категориялары

көмектеседі

Саясаттану не
екенін анықтауда

Саясаткерлердің
күшін талдауда

Саяси институттарды және
саяси субъектілерді
зерттеуде

Саяси жүйені
талдауда

Саяси үдерісті
талдауда

Саяси сананы
талдауда

7

Саясат сыртқы ортаның факторларымен емес, ішкі себептер, сапалар мен элементтер арқылы түсіндіріледі

Саясаттың табиғаты :
сыртқы табиғи ортаның (географиялық парадигма);
(биологиялық парадигма);
адамның өз қасиеті (антропологиялық парадигма) сипатымен түсіндіріледі

Саяси биліктің жаратылыстан тыс сипаттармен түсіндіру

саясаттану парадигмалары

Саяси мүдделер, көзқарастар, тұжырымдамалардың пайла болуы, жүзеге асуы және дамуы

Қоғамның саяси өміріне тұлғаның кіруі мен қатысуы

Саяси үдерістің қызметі мен дамуы

Саяси биліктің сипаты мен мазмұнының қалыптасуы,өзгерісі

Саясаттану заңдылықтары

8

Саясаттың әлеуметтік факторларға тәуелділігін

Институционалды

Тарихи

Әлеуметтанушылық

Уақыт пен кеңістіктегі саяси құбылыстар мен үдерістерге  

Ресми құрылымдар мен саяси шешімдерді қабылдаудың формалды ережелерін талдау  

Саясатты әлеуметтік топтардың мақсатты өзара қатынасы саласы ретінде талдау

Өткен, қазіргі, болашақта саяси нормалар, қатынастардың өзгерісін талдау

НЕГЕ БАСА НАЗАРДЫ АУДАРАДЫ

САЯСАТТЫ ҚАЛАЙ ЗЕРТТЕЙДІ

Саясатты тұлғалық кеңістікте тану, жеке адамның әрекеті

Саясаттың біртұтастығы мен сыртқы ортамен ара қатынасы

Бихевиористік

Психологиялық

Жүйелік

Саяси әрекеттің субъективті тетіктері: іздену, тілегі, құмарлығы

НЕГЕ БАСА НАЗАРДЫ АУДАРАДЫ

11

Ғылыми дәйектерді эмпирикалық тексеру

Ғылымды құндылықты пікірлерден айыру

Саяси әлеуметтану биліктің әлеуметтік негізін тануға, әлеуметтік топтар арасындағы шиеленістердің саяси үдерістерге әсерін макроәлеуметтанымдық бағытты қолданады.

Саяси антропология саясаттың адамның шығу тегіне: биологиялық, интеллектуалдық, діни, мәдени тәуелділігін зерттейді

Саяси философия саясаттың біртұтастығын, табиғатын, адам үшін маңыздылығын зерттейтін білімдер саласы

Саяси тарих саяси теорияларды, көзқарастарды, құбылыстар мен оқиғаларды хронологиялық жүйеде зерттейді

Саясаттану – қоғамда билікті жүзеге асыратын мемлекет, партиялар мен басқада институттарды, сондай-ақ өзге саяси құбылыстарды дәстүрлі түрде зерттейтін ғылым.

Саяси география елдердің саяси үдерістерін кеңістіктік орнына, территориалдық, экрномико-географиялық, климаттық ерекшеліктеріне байланыстылығын зерттейді

САЯСИ ҒЫЛЫМДАР

14