ULUG`BEK NOMIDAGI
O`ZBEKISTON MILLIY UNIVERSITETI
GEOGRAFIYA VA TABIIY RESURSLAR FAKULTETI
TABIIY GEOGRAFIYA KAFEDRASI
GEOGRAFIYA YO`NALISHI 3-KURS
TALABASI
Bajardi: SOHIBOVA. E
Qabul qildi :p.dot.Nekadanboyeva. H. B
Слайд 4METODIKA– Pedagogikaning o’qitish, qonuniyatlari, qoidalari, tashkil etish shakllari, amalga oshirish va
natijalari nazorat qilib baholash metod hamda vositalarini o’zida mujassamlashtiruvchi fan tarmog’idir. Har bir o’quv fani o’qitish sohasi o’rgatishning vazifalari, mazmuni, metodlari va tashkiliy ko’rinishi haqidagi metodika asosida quriladi.
Слайд 5O’QITISH METODIKASI - bu turli usullar tizimi bo’lib, o’quv-didaktik materiallardan foydalanish
orqali belgilangan maqsadga erishish uchun nazariy dars va amaliy mashg’ulotlar paytida qo’llaniladigan usullar majmuasidir.
Kasbiy ta’lim metodikasi ijtimoiy hayotning mahlum sohasida faoliyat ko’rsatish uchun zarur bo’lgan bilim, amaliy ish-harakat usullarini shakllantirish qonuniyatlari, qoidalari, shakl, metod va vositalari hamda mazmuni haqidagi pedagogikaning muhim tarmog’idir.
Слайд 6METOD– iborasi (yunoncha-methodas-tadqiqot yoki bilish yo’li, nazariya, ta’limot manosini anglatib) voqelikni
bilish, o’zlashtirish, o’zgartirish usullari majmuasidir. Metod aslida insonning amaliy faoliyati negizida vujudga kelgan. Metod – pedagogik jarayon elementi sifatida mazmun maqsadlarga maksimal mos kelishi kerak, ana shunda – tarbiya, o’qish, o’rganish amalga oshadi. Metodning asosiy vazifasi – qobiliyatni rivojlantirish. Kasbiy faoliyatda metodning asosiy ko’rsatkichi – uning kasbiy faoliyat vositalariga mosligidadir
Слайд 7Interfaol usullarning ahamiyati
1. O’quvchilarda hamkorlikda ishlash ko’nikmasi shakllanadi.
2. O’quvchilarda ijodiy va
mustaqil fikrlash malakalari tarkib topadi. Umumiy vazifalar yechimini topishda bir-birlariga ko’mak beradilar.
3. O’quvchilar o’z ishlari natijasiga, o’qitishga, ta’lim olishga shaxsan ma’sullikni his qiladilar.
Quyida interfaol usullarning ayrimlari bilan tanishib o’tamiz:
Aqliy hujum
Suhbat
Juftlikda ishlash
Kichik ma’ruza
Rolli o’yinlar
Bahs-munozara
Sinkveyn
Tushunchalar tahlili
Idrok xaritasi
FSMU (Fikr, Sabab, Misol, Umumlashtirish)
Tanqidiy fikrlash va h.k
Слайд 8“Aqliy hujum”ni uyushtirish bir muncha sodda bo’lib, muammolarining yechimini topishda ham
juda qo‘l keladi. Dastlab guruh yig‘iladi va ular oldiga muammo qo‘yiladi. Bu muammo yechimi to‘g‘risida barcha ishtirokchilar o‘z fikrlarini bildiradilar. Bu bosqichda hech kimning o‘z o‘rtoqlari g‘oya va fikrlariga hujum qilishi yoki baholashiga haqqi yo‘q. Demak, “aqliy hujum” yo`li bilan qisqa minutlarda o‘nlab g‘oyalarni yuzaga chiqarish imkoniyatlari mavjud bo’ ladi. Aslini olganda, g‘oyalar sonini qo‘lga kiritish asosiy maqsad emas, ular muammo yechimini oqilona ishlab chiqish uchungina asos bo’ladilar. Bu usul shartlaridan biri hech qanday tashqi ta’sirsiz qatnashuvchilarning har biri faol ishtirokchi bo’lishi kerak..
Слайд 9Ta’lim texnologiyasida “Aqliy hujum” metodidan foydalanishning muhim jihatlari.
“Aqliy hujum” ta’lim metodining
mohiyati jamoa hamkorligi asosida muammoni yechish jarayonlarini vaqt bo’yicha qancha bosqichlarga g‘oyalarni generatsiyalash, ularni tanqidiy va konstruktiv holatda ishlab chiqish ajratishdan iborar
Dars jarayonida aqliy hujumdan maqsadli foydalanish ijodiy tafakkurlashni rivojlantirish garovi hisoblanadi.
Слайд 16Guruhlarda ishlash qoidasi.
Har biringiz o‘z guruh a’zolaringizni diqqat, e’tibor bilan
eshitishga
harakat qiling.
Guruh har bir a’zosi, faol, hamkorlikda ishlashi va topshirilgan topshiriqqa mas’uliyat bilan yondoshishi kerak.
Har kim o‘ziga yordam kerak bo‘lganda so‘rashi mumkin.
Hamma qat’iy tushunishi kerak:
Boshqalarga yordam berib o‘zimiz ham o‘rganamiz.Biz bitta qayiqdamiz: yoki barobar suzib chiqamiz, yoki barobar cho‘kamiz.
Talabalar faoliyatini baholash mezonlai.
86-100 % 5 ball “a’lo”
71-85 % 4 ball “yaxshi”
55-70 % 3ball “qoniqarli”
Talabalar faoliyatini baholash
Слайд 19 MIRZO ULUG`BEK NOMIDAGI
O`ZBEKISTON MILLIY UNIVERSITETI
GEOLOGIYA VA GEOGRAFIYA FAKULTETI
GEOGRAFIYA YO`NALISHI 3-KURS
TALABASI
SOHIBOVA EZOZANING
DARS ISHLANMASI
Слайд 20 DARS ISHLANMASI
.Sana: “____ ’____________ 2015__ yil
Sinf: 9 “SINF_______ ’’
Fan: Jahon iqtisodiy – ijtimoiy geografiyasi
Fan Mualifi: A.Qayumov, I.Safarov, M. Tillaboyeva.
Mavzu:JAHON TABIIY RESURSLARI
Слайд 21Darsning maqsadi:
a) Ta’limiy: O’quvchilarda dunyo tabiiy resurslari haqida taassurot
uyg’otish, ularning uiarning joylashgan orni tasavvurlarini kengaytirish.
b) Tarbiyaviy: O’quvchilarni darslikdan tashqari adabiyotlar va internet ma’lumotlarini o’rganishga da’vat etish, o’z maqsadiga erishish ruhida tarbiyalash.
d) Rivojlantiruvchi: BKMlarni rivojlantirish: O’quvchilarni mustaqil fikrlashga o’rgatish, nutq madaniyatini o’stirish, hozirjavoblik, topqirlik xususiyatlarini rivojlantirish.
Слайд 22Darsning turi: yangi tushuncha bilimlarni shakllantiruvchi, umumlashtiruvchi , mustahkamlovchi, ko’nikma va
malakalarni tahlil qiluvchi, bilimlarni nazorat qiluvchi testlar o’tkazish
Dars metodi: an’anaviy, zamonaviy, interfaol, aqliy hujum, tarmoqlash, so’zlash, tushuntirish, leksiya suhbat, rasmlardan foydalanish, darslik bilan ishlash, mustaqil ishlash, og’zaki so’rov (individual frontal) o’tkazish
Dars jihozi: didaktik jadval, rasmlar, texnik jihoz va darslik, atlas, xarita va yozuvsiz xaritalardan foydalanish
Слайд 231. Tashkiliy qism:
a) salomlashish;
b) davomatni aniqlash;
d) sinf tozaligini tekshirish;
e) o’quvchilarning darsga
tayyorgarligini tekshirish.
2. O’tgan mavzuni takrorlash.
Tаkrоrlаsh uchun аqliy hujum usulidа tаhlil qilinаdi.
Tоpshiriq: Jahon transporti turlari rivojlangan davlatlar va markazlariga gruh oquvchilari javoblar yozishadi
Tоpshiriq аsоsidа bеrilgаn jаvоblаr umumlаshtirilаdi.
Слайд 24Suhbat usuli -ko’p qo’llaniladigan va samarali usullardan biridir. Bu ko’pincha savol-
javob metodi deb ham yuritiladi.Chunki mazkur metodda dars jarayoni savol-javob vositasi asosida olib boriladi. O’qituvchi o’quvchilarga savol berib ilgari o’zlashtirilgan bilimlarni eslariga tushirish yoxud mavjud bilimlar asosida yangi mavzulardan tegishli xulosalar chiqarishni taklif etish yo’li bilan bilim, ko’nikma va malakalr berish nazrda tutiladi. Suhbat metodi o’quvchi faoliyatining yangi-yangi qirralarini ochib beradi va bir maqsadga qaratilgan mustahkam harakat birligini yuzaga keltiradi.
Слайд 253 Yangi mavzu bayoni
Kichik ma’ruza - o’tiladigan mavzuning
mazmuni haqida kichik ma’lumot beriladi. So’ng mavzu bo’yicha guruhlarda ishlanadi.
Muammoli vaziyat yaratiladi. O’quvchilar bu muammoning yechimini goyalari orqali ifodalab berishadi. Ularga amaliy ish faoliyatida qo’llash mumkin bo’lgan yangi turdagi faoliyatlarni sinab ko’rish va tekshirish imkoniyatlarini beradi.
Слайд 26Tabiiy resurslar – tabiat elementlari bo’lib,ijtimoiy ishlab chiqarishning hozirgi rivojlanish darajasida
jamiyat ehtiyojlarini qondirishda foydalanilayotgan(yoki foydalanilishi mumkin bo’lgan) tabiiy sharoitlar majmuasining bir qismi,tabiiy muhitning muhim komponentlari hisoblanadi.
Слайд 27Tabiiy resurslar 5 turga bo`linadi.
Yer
Suv
Mineral resurslar
Biologik resurslar
Iqlimiy resurslar
Слайд 28
modda holatlaridan biri
suyuq yonuvchi qazilma boylik
bulardan Mineral resurslar
zahirasi(mlrd.barrel) zahira umri (yil)
Saudi Arabia 260 81
Canada 179 182
Iran 136 101
Iraq 115 143
Kuwait 99 108
United Arab Emiraates 97 107
Venezuela 80 91
Russia 60 17
Libiya 41.5 63
Nigeriya 36.2 43
United States 21 12
Mexico 12 10
43. Uzbekistan 0.594 41
Eng yirik neft zahiralariga ega bo’lgan davlatlar va O’zbakiston
Слайд 30Eng yirik neft zahirasiga ega 10 talik mamlakatlari
Слайд 31Dunyo bo’yicha neft ishlab chiqarish barrel/kun
Dunyo
83,000,000
Saudi Arabia 9,475,000
Russia 9,400,000
United States 7,610,000
Iran 3,979,000
China 3,631,000
Mexico 3,420,000
Uzbekistan 142,000
21 Kazakhstan 1,300,000
Слайд 32Dunyodagi eng yirik neft istemol qiluvchi davlatlar va O’zbekiston (barrel/kun)
Dunyo 82,590,000
1. United States 20,730,000
2. European Union 14,700,000
3. China 6,534,000
4. Japan 5,353,000
5. Germany 2,650,000
6. Russia 2,500,000
7. India 2,450,000
8. Canada 2,294,000
9. Brazil 2,194,000
10. Korea, South 2,149,000
66. Uzbekistan 148,000
56. Kazakhstan 220,000
Слайд 34
O’zbekistonda gaz sanoati istiqboli katta ,u sanoatning eng yosh va eng
arzon turi. Gaz havoni eng kam ifloslantiradi. O’zbekistonda gazning zahirasi toshkomir va neftdan ko’proq. Misol uchun 97- yili gaz zahiralari 2trln.m3 deyilgan. Hozirda 1,875 mlrd m kub deb baholanmoqda. Qazilayotga gazning 96.4%i qashqadaryo viloyatiga to’g’ri keladi. Shuningdek, qaraqalpog’iston res. (2.1%), Buhoro vil. (1.3%), Farg’ona vil. (0.1 %) larida ham gaz qazib olinadi. Ustyurt p.si sharqiy qismida sanoat ahamiyatiga ega gaz konlari topildi( Shohpahta, Quvanish,Urga konlari). Dunyo gaz zahirasining 68% i Rossiya va O’rta Sharq mamlakatlari hissasiga to’g’ri keladi. Uning zahirasi 63 yilga yetadi.
Слайд 354 Yangi mavzuni mustahkamlash
“Chаrхpаlаk” tехnоlоgiyasi.
Mаzkur tехnоlоgiya o`rgаnilgаn mаvzulаr bo`yichа o`zlаshtirgаn bilim,
ko`nikmа vа mаlаkаlаrini tаkrоrlаsh, mustаhkаmlаsh, ijоdiy fikrlаb, sаvоl- tоpshiriqlаrgа mustаqil jаvоb bеrish vа o`z-o`zini bаhоlаshgа hаmdа qisqа vаqt ichidа аksаriyat o`quvchilаrni bаhоlаsh imkоniyatini bеrаdi.
Mаshg`ulоtdа fоydаlаnilаdigаn vоsitаlаr: tаrqаtmа mаtеriаllаr, rаngli qаlаm( yoki flоmаstеr) lаr.
Mаshg`ulоtni o`tkаzish tаrtibi:
-sinf guruhlаrgа bo`linаdi;
-hаr bir guruh а’zоsigа “Jahon transporti” mаvzusigа оid tоpshiriq yozilgаn vаrаq tаrqаtilаdi.
-guruh а’zоsi tаrqаtmа mаtеriаlning o`ng burchаgigа guruh rаqаmi yoki nоmini, chаp burchаgigа o`zining bеlgisini (rаmziy) chizib qo`yadi;
-tоpshirig`i bаjаrilgаn tаrqаtmа mаtеriаllаr bоshqа guruhlаrgа “Chаrхpаlаk” аylаnmаsi tаrzidа аlmаshtirilаdi.
Слайд 365 Oquvchilarni baholash va uyga vazifa berish