Презентация, доклад на тему Жыл құсы-үкі жобасы

НУРГАЛИЕВА НУРСАЯ ҒАНИҚЫЗЫ

ЖЕТЕКШІСІ:БЕРЖАНОВА Ж.Г.

оқушысы Нургалиева
Нурсая Ганикызы.
Менің басты арманым “Дизайнер” мамандығын меңгеру.Сондықтанда мен өзім сүйіп жасайтын жұмыстарымның бірі -ол таныстырылым жобалары.
Сондай-ақ мен қанатты достарымның бірі “Үкі”жайлы да өзімнің шығармашылығым бойынша таныстырылым жобасын ұсынбақшымын.

болғым
келеді.

Парақтаймын кітап бетін жалықпаймын,
Бұл міндетім білім алып, қалықтаймын
Үлкенге сый,кішіге ізет бойымдағы
парызым,
Бағалату өзімді әділдікпен,өзгелерге
қарызым.

Өйткені анашым маған осылай дейді.

да нышаны. Қара түнді қақ жаратын өткір жанарының арқасында  ол бір орнында тапжылмай отырып та, көзге түртсе көргісіз қою қараңғылық құшағында жүйткіген аңнан жорғалаған тышқанға дейін қалт жібермейтін қырағы.

Үкі туралы мәлімет

,қасиетті құс

Оның жер бетінде түрлері өте көп,бірақ саны белгісіз.
Мысалы ақ үкі,ястерб үкісі,инеаяқты үкі,құлақты үкі.

 Үкі тез ұшадыкөзінің көру қабілеті жақсы жетілген. 

бауыр жүнін—қарақасқа үкі деген. Қара қасқа үкіні көбінесе ерлер қадаған. Сәукеле,бөрік,
тақия сияқты қыз-келіншектер дүниесіне көбінесе ұлпа (балақжүн) үкісі қадалған.

Үкіде құстарға ұқсап самғап ұша алады

Үкі – табиғат байлығы. 

Басы үлкен, көздері бақырайған, қауырсындары жұмсақ. Ұшқанда дыбыссыз қанат қағады. Ұясын жасыруға болатын жерге салады. Жұптарын өмір бойы сақтайды. Дене мөлшеріне қарай
2-12-ге дейін жұмыртқа басады.Қоян, тышқан секілді кемірушілерді аулап пайда келтіреді.  Саны кеміп келе жатқан, сирек кездесетін түр. Евразияда, сондай-ақ Қазақстанда кең тараған. Шөлді, далалы, таулы орманды жерлерді мекендейді. Оны қорғаудың бір жолы — оның қауырсынын пайдалану үшін қолдан өсіру керек.

«Үкініңпайдасы көп, зияны жоқ»

құс?              Жауабы: (Үкі)

Бір құс бар,үлпілдеген жүні жұмсақ,
Тұяғы бейне болат алмас пышақ.
Тұмсығы имек, көрмейді күндіз көзі,                       
Шарықтап көкті кезіп, түнде ұшат.      Жауабы: (Үкі)

Шұнтиып қос құлағы,
Түнде көрер қырағы.          Жауабы: (Үкі)

Күндiз сөнген шырағы,
Түнде көрер қырағы.
Тiкiрейiп айдары,
Егiн жауын қырады.       Жауабы: (Үкі)
 

бар.
 Үкінің жүні қазақтың ескі салты бойынша әсемдіктің белгісі деп саналған. Сонымен бірге үкіні қасиетті деп те білген. Мысалы, ерте кезде бақсы, молдалар, хан тұқымдары, атақты батыр, ақын, салдар үкі тағып жүрген. Ұзатылар қызға,қайнына баратын күйеуге, алғаш отау болғанда шымылдығына үкі қадау ғұрпының бір жоралғысы осыдан қалса керек. Осыдан келіп жүнделетін бір үкі бір аттың құнымен бағаланған.

Үкіні ұлпа және қарақасқаүкідепекітүргеажыратады. Үкінің балақ жүнін —ұлпа, ал бауыржүнін— қарақасқаүкідеген. Қара қасқа үкіні көбінесе ерлер қадаған. Сәукеле,бөрік,тақия сияқты қыз-келіншектер дүниесіне көбінесе ұлпа (балақжүн) үкісі қадалған. Ақ үкінің жүнін түрлі -түсті етіп бояп та пайдаланған. Мұндайда бояуға қазының майын қосқан. Үкіні аулап ұстап, балақ жүні мен бауыр төсінің жүнін алып, өзін жемге тойғызып қоя беретін. Мұны «үкіжүндеу» деп атайды. Үкі жүндеген ауылдан олжа алу салты да болған.

жүндер алған соң, бір тойдырып, босатып жіберу керек.
*Торғайдың жұмыртқасын шақсаң, бетіңе шұбар түседі.
*Үкі, жапалақ, тоқылдақ, көк қарға, көкекті өлтірмейді

жазылған нұсқасы деп баланың бесігіне, бас киіміне таққан. Сонымен қатар бақыт, табыс әкеледі деген сеніммен ақын, әншілер бас киімдерін, домбыраларын үкілеген.

–ақ адамдар тағып алған.

Үкі-түнде ғана ұшатын, имек тұмсық, үлпілдек майда жүнді жыртқыш құс.Ол қараңғыда
жердегі жалғыз ноқатты көреді.Күндізгі көруі де кем.Ол дыбыссыз ұшып келіп, жемін
оңай түсіреді.Құлағы адам
құлағынан елу есе естігіш.

бол! Шаңырағымның киесі бол! – деп бата берген. Содан үкіге айрықша кие дарыпты.

Сондықтанүкіні қазақ халқы қасиетті құс санайды. Оның қауырсынындағы бедер, құранның құпияланып жазылған нұсқасы деп баланың бесігіне, бас киіміне таққан. Сонымен қатар бақыт, табыс әкеледі деген сеніммен ақын, әншілер бас киімдерін, домбыраларын үкілеген.

міндетіміз!