Презентация, доклад А.Байтұрсынов. Қырық мысал

ауданы «Нұрым орта мектебі», КММ

өмірмен байланыстыру. 2. Сыни ойлауды дамытуға байланысты міндет: Оқушылар ой талқысына түсе отырып, өзара пікір алмасуға үйрету өмірмен байланыстыру, тәрбиелік мәнін анықтау; 3. Топтық міндет: Оқушыларды өз ойларын қорғай білуге үйрету, бір - бірін тыңдау, достық сезімдері, бір - біріне сыйластық сезімдерін арттыру.

ережесі,бағалау парағы беріледі,түсіндіріледі
ә/ Тыныштық сәті /музыка тыңдату/

жанр түрі- 4. идеясы - 5. Құрылысы- а) шумақ - ә) тармақ –
6.Толағай" ертегісінен теңеулер- 7.Тақырыптың негізгі түйіні-

дайындалады. Оқушылар топтасып Ахмет Байтұрсынұлының өмірі мен шығармашылығы бойынша өздеріне таныс емес деректерді жазып алады, топ оқушылары бір - біріне дайындаған мағлұматтарды таныстырады. (Оқушыларға уақыт беріледі, әр топтан 2 оқушыдан шығып дайындаған жұмыстарын қорғайды) /жеке,топпен жұмыс/

Аудармашы
Ақын, ауыз әдебиеті үлгілерін жинаушы.
Ахмет Байтұрсынов өз халқың сүйген патриот адам

байытуға үлес қосты. А.Байтұрсынұлы А.С.Пушкиннің, И.А.Крыловтың шығармаларын қазақ тіліне аударды. А.Байтұрсынұлы И.А.Крыловтан 14 мысал аударған.

де, қара сөзбен де жазылады. Тек адамдар ғана емес, хайуанаттар, жәндіктер де, түрлі – түсті нәрселер де мысал қаһарманы болып әрекет жасайды. Мысал шығармада автор жануарларды, құстар мен өсімдіктерді суреттегенде оларға адамға тән қасиеттерді дарытады, сол арқылы адамдар бойындағы кемшілікті, мінді күлкіге айналдырып, жақсылықты, адамгершілікті, әділдікті дәріптейді. Мұндай астарлы, тұспал мәнді суреттеу тәсілі АЛЛЕГОРИЯ деп аталады. Сөйтіп, мысал дегеніміз – өнеге айту сипатындағы шағын аллегориялық шығарма.

әртүрлі ойлауды қажет ететін сұрақтар, проблемалар, ситуациялар төңірегінде ой қорыту, өздерінің “ойларын пісіру”
Ақ (ақ бұлттар) - фактілер, цифрлар және мәліметтерді таза күйінде беру
Қызыл (от) – ішкі сезім, эмоция, сезінулер және интуицияны білдіру
Қара (тұман) – негативті ойлау, мысалы: “бұл орындалмайды, себебі....”
Сары (күн) - оптимизмді, ашықтықты, позитивті және конструктивті ойлар, ұсыныстар, мысалы: «неге, бұл міндетті түрде орындалады!»
Жасыл (дала) – жаңа идеялар ағымын тудыратын шығармашылық ойлар
Көк (аспан) – жоғары деңгейдегі жалпы көзқарастарды, білдіреді, қорытындылайды.

II Мағынаны тану

айтады
-көзқарастарын білдіреді
-жаңа идеяларын айтады

айтады

жерге келді. Шілденің сарша тамыз ыстық кезі, Бек қатты қаны қашып шөлдеп еді. Су ішіп, көлдің шықты жағасына, Мал еді көз тоятын қарасына. Артықша бір көлбақа күншіл екен Сол көлдің бақасының арасында. Өгізді суға тойған Бақа көрді, Секіріп көршісіне жетіп келді. «Боламын мен де сонау Өгіздей», - деп, Жел тартып, ісіп-кеуіп, қарнын керді. Сұрады жолдасынан: «Толдым ба? - деп, -Өгіздей анау тұрған болдым ба?» - деп. Өгіз бен екеуіне қарап тұрып, Жолдасы жауап берді сондай бүй деп:

«Өгіздей болу саған қайда, шырақ, Араңыз екеуіңіздің тым-ақ жырақ. Онымен бірдей болып толмақ түгіл, Қалпыңнан асқан жоқсың артығырақ». «Қарашы, енді қандай болдым?» - деді, - Міне, мен жаңа әбден толдым», - деді. Жолдасы тағы қарап денесіне: «Қалпында қараң менен формың», - деді. Дүниеде мұнан күншіл кем-ді Бақа, Зорланды қарнын керіп енді Бақа. Шыдамай жұқа қарын керуіне, Жарылып сол арада өлді Бақа. Күнәсі күндегеннің жаман қатты, Күндеме біреуге Алла берген бақты. Өгізді күндеп, сондай боламын деп, Көлбақа онан қанша пайда тапты?! Әуелде Құдай өлшеп берген дене, Қаншама зорлағанмен артылмапты. Нақыл сөз «Әлін білмес әлек» деген Осындай әуре болған жаннан қапты.

қалды. Қыдырып әрлі-берлі жүрді дағы, Егінші егін еккен жерге барды. Аралап әр егінді қарап жүрді, Кез еді пісіп болған егін түрлі. Бастарын дәнге толған төмен салып, Бидайлар бейне тағзым етіп тұрды. Жалғыз-ақ бір бидай тұр көкке қарап, Бейне бір жалғыз өзін көпке балап. Баланың сол бидайға көзі түсіп,
Білмекке кетті көңіл жөнін сұрап: «Құбылып бидайлар тұр басын салып, Жіберген мырза Құдай нұрға қанып. «Әй, әке, мұның мәнін түсіндірші, Бір іске тұрмын өзім қайран қалып. Бұл Бидай көтеріп тұр басын көкке, Қарайды шекірейіп өзі көпке.

Өзіне өзгелерді теңгермейтін, Соншама бұл бидайдың дәні көп пе?» «Айтайын мұның мәнін, балам, саған, Шырағым, түрін көріп таңданба оған. Өзгесі төмен қарап бүгілгенде, Ойлама кем екен деп бәрі сонан». Және де әкесі айтты баласына: «Сұқтанба құр сорайған қарасына. Құдайым өзгесіне дән бергенде, Бұл бидай дәнсіз қапты арасында. Бидайлар басы толық иіліп тұр, Дән берген қожасына сыйынып тұр. Басында бұл бидайдың дәні болмай, Кекірейіп, көкке қарап, бүлініп тұр. «Елде көп бұл бидайдай адам, - дейді, Тәкаппар, оны халық, жаман, - дейді. - Қалпы емес тәккапарлық данышпанның, Тұтынба бұл мінезді, балам», - деді.

сұрақ қояды В- жазады/хатшы/

өлең немесе шағын әңгіме жазу. II топ «Өгіз бен бақа» мысалының мазмұнына байланысты мақал - мәтелдер жазу,мақалдың мазмұнын ашады

Балалар, сонымен бүгінгі сабақта не үйрендік, не білдік? -Мысал дегенміз не?
-Мысалда қандай адамдардың мінезі сыналады? - Шығарманың сіздер үшін тәрбиелік мәні қандай болды?

«Өгіз бен Бақа», «Егіннің бастары» мысалдарын мәнерлеп оқып, ұнаған мысал өлеңі бойынша көрініс дайындау.
3.Мысал өлеңінің мазмұнына байланысты сурет салу.
«Жабық хат» досымның мінезі

26-30- «5»
25-20- «4»
19-15- «3»