Презентация, доклад на тему Қалташықтағы шайдың зияны презентация

23 орта мектеп» КММ 4 «А» сынып оқушысы Өмірбекұлы Дінмұхаммед

Қалташықтағы шәйдің адам ағзасына тигізетін зияны

 сатып келді.   150 жыл бұрын ағылшындар шайды қытайлардан сатып алып келді. Шайдың жабайы өсетін екі түрі бар. Біріншісі, қытай шайы — Оңтүстік-Шығыс Азияның таулы аймақтарында, екіншісі, ассам шайы Үндістанның Ассам ормандарында өседі. Бұл екі шайдың табиғи гибриді цейлон шайы деп аталады. ТМД елдерінде Әзірбайжан, Грузия, Ресейдің Краснодар өлкесі мен Грузия жерлерінде қытай шайының негізінде шайдың бірнеше сұрыптары өсіріледі. Шай ағашы 100 жылдай өмір сүріп, 70 жыл өнім береді.

Осы елдің Маррокеш атты қаласы шай мәдениетінің бір ошағы болып саналады. Жалбыз шайы осы елдің және Солтүстік Африкалықтардың ең жақсы көретін шайы. Жалбыз шайын әдетте көк шай мен жалбыздан қосып жасайды және шайға қантты көп қосу керек. Бұл ауданда ұсынылған шайды алмау немесе қолын қайтару өте әбес іс болып саналады екен.

шайға қодастың майы мен тұзды қатар салып ішеді. Мұндай шайдың май құрамы жоғары болады да, ыстықтық қуаты да жоғары бола түседі. Тибеттің халқы Бұланайдың суығына мыңдаған жылдар бойы осы шаймен қарсы тұрды десек артық айтқандық болмайды.

ләззат ала алуыңыз қиын. Жапонияның шай мәдениеті будда дінінің ықпалына ұшыраған. Күншығыс елінің шай мәдениеті өсімдік шайы мен көк шайға көбірек тәуелді.

денсаулыққа зиян

1. Аш қарынға суық шай ішпейді. Себебі ол өт пен асқазанға зиян.
Керісінше, жылы және ыстық шай бойды сергітіп, сананы сейілтеді.
Суық шай бүкіл ағзаны тітіркендіреді. 4. Тағамның алдында шай ішпейді. Өйткені шай сілекейді қышқылдандырып, оның дәмін сезуді қиындатады. Мұндай жағдайда ас қорыту қызметінің протеинді сіңіруі уақытша азайып кетеді. 5. Тамақтан соң бірден шай ішпеген жөн. Ішкіңіз келсе, жарты сағат күтіңіз. Өйткені шай құрамындағы танин, протеин мен темірдің қатқылдануы тағам сіңімділігін төмендете түседі.
Дәріні шаймен ішпейді. Себебі шай құрамындағы заттар ыдырағанда пайда болатын таниннің әсерінен дәрі сіңімділігі төмендейді. «Шай дәріні бұзады», — дейді ежелгі қытай ойшылдары.

ойлап тапты? Бұл жайлы бірнеше ойлар бар. Кейбір жазбаларда 780 жылы қытайлық Лук Лудің шәйді жұқа қағазға орап дайындағаны жазылған. Басқалары шәй қалташалары соғыс кезінде, шәй және кофе мамандары кездейсоқ пайда болды деп жатады. Шәй қалташалары тек 1952 жылы Липтон компаниясымен патенттелді. 
Қазіргі замандағы жетілдірілген пакеттегі шайды 1929 жылы Адольф Рамбольд ойлап тапты. Көп ұзамай оның құрастыруымен Дрезден қаласында «R. Seelig & Hille» фирмасы арнайы машиналар арқылы пакеттер мен оның қораптарын шығара бастайды. Қазіргі уақытта әлемде жылына миллиардтаған пакет өндіріледі, мәселен, Еуропа жұрты ішетін шайдың77 пайызы пакеттегі шайдың үлесінде.

ұнтақталған шәйдің арасында  тозаң, кір болуы мүмкін деген пікір қаншалықты дұрыс?

Ал арзан, сапасыз түрлері шәйдің қалдықтары, бояғыш заттар, дәмдеуіштерге толы болады. Сондай-ақ құрамында химиялық қоспалар тым көп шәй қалташаларында 
фторид шамасы жоғары. Бұл химиялық тұздардың көп мөлшері ағзаға өте қауіпті. Жалпы, пакеттегі шайдың негізгі бөлігі – шайдың тоза­ңынан, қал­дықтан жасалатыны ешкімге құпия емес. Шай саудасы мен өндірісінің басында тұрған Қытай мен Үндістан бұл қалдық­тарды өздері тұтынбайды, оны ақшаға құныққан шай өндірушілер арзан бағада сатып алып, өзге елдерге (мысалы, ТМД) қаппен үлкен көлемде жеткізеді екен.

тұр. Шай қаптамаларының көбі - эпихлоргидринді қолдану арқылы өндіріледі. Бұл зат сумен байланысқа түскенде 3-монохлорпропандиол (канцероген) түзеді. Әрине, бұл зат көп мөлшерді құрамайды. Десек те қатерлі дертке келіп тірейді. Сондай – ақ адам ағзасының және иммундық жүйенің төмендеуіне, созылмалы ауруға шалдықтыру қаупі бар екені дәлелденген. Қалташадағы шайдың құрамында фтор өте көп болғандықтан, ол тіс эмалінің бұзылуына, сарғаюына да әкеледі.

оқытушысы - Тұрар Наурызбайқызы, Қалташадағы шай қатерлі ісік туғызады", "Қалташадағы шайдың құрамында адам ағзасына зиянды элементтер бар" деген ғалымдардың пікіріне қосылады. «Алайда, қалташадағы шайлар өндірісте өте көп өзгерістерге ұшырайтындықтан, өзінің сапалық қасиеттерін жоғалтады. Сондықтан онда табиғи дәм мен иіс болмайды. Ал, сіз бен біздің сезіп жүрген иісіміз — химиялық хошиістендіргіштер мен бояу. Олар адам ағзасына қатерлі ісік қаупін туғызады»,-деп өз зерттеуінде атап өтті Тұрар Наурызбайқызы.

зиянды емес. Көптеген компаниялар қаптама ретінде синтетикалық қағаздарды қолданады. Бұл да адам ағзасына зиян. Қаптамадағы шайға арналған қағаздарды өндіретін компаниялардың барлығы дерлік эпихлоргидринді қоса бермейтінін атап өту керек. Алайда сіздің сүйіп ішетін шай маркасында бұл заттың қолданыс тапқандығын анықтау қиын, өйткені оралынған қаптамасында бұл көрсетілмеген.

ұстағайсыз:

Шай сатып аларда қорап сыртындағы жазумен мұқият танысып шығыңыз. Қораптағы жазу «Made in China» немесе «Made in Sri-Lanka» болса – жасанды. Дұрысы: Packed in Sri-Lanka деген жазу.Егер пакет жасанды жібектен, нейлоннан немесе жүгері крах­малынан жасалса, ол – сапалы өнім. Ал қағаз пакеттегі шайдың дәмі де, сапасы да тө­мен болады. Пакеттегі шайды шығарғанда оның түсі мөлдір болу керек, егер олай болмаса, сапасыз тауардың белгісі. Сондай-ақ, өзге де хош иістер мен желімнің дәмі болмауы тиіс. Сондай-ақ, шайдың құрамында белгілі бір мөлшерде фтор болады, ол адамның сүйектері мен тістерін бекітеді. Егер фтор мөлшерден артып кетсе, тісіңіздің түсуіне себепкер. Себебі, американдық зерттеушілер пакеттегі шайда фтордың көп болатынын дәлелдеп отыр

құятыны ұмыт болып бара жатқаны қынжылтатын жайт.  Шай ішудің де ешкімге ұқсамайтын қазақы дәстүрі бар. Бірақ, сол дәстүрдің ауылынан алыстап бара жатқандаймыз.