Презентация, доклад по чувашскому языку

Абрамова Вера Аркадьевна

Теллӗвӗсем:
-ҫӗр ҫинчи пӗтӗм этемлӗх культурин пӗр пайӗ шутланакан чǎваш историпе, культурипе паллаштарасси, ǎна упраса хаварасси, ǎруран-ǎрǎва куҫарса пырасси;
-хальхи чǎваш ҫыннисене хǎйсен наци тивӗҫне хаклама вӗрентесси;
_-тǎван ен культури, йǎла-йӗркисем урлǎ кашни ҫамрǎкǎн чун-чӗрине,кǎмал-сипетне, шухаш-туйǎмне ҫӗклентерсе ярасси, хумхатасси,
-хальхи ача –пачана хǎйсен аслашшӗсен-кукашшӗсен,мǎн аслашшӗсемпе мǎн кукǎшшесен пурнаҫнӗ ǎнланса илме пулǎшасси, халǎх культурипе пурǎнǎҫ уйрǎлми ҫыхǎнса тǎнине кǎтартартасси;
-ачасене халǎх уявӗсене сума суса пурǎнма хǎнǎхтарасси,
пултарулǎхне тӗрлӗ енчен аталантарасси;
-чǎваш чӗлхине, тǎван ҫӗршыва юратма вӗрентересси.

Ӳмӗн калани:

Кашни ҫын ашшӗ-амǎш чӗлхине,тǎван халǎх историне, йǎли-йӗркине, юрри-ташшине, юмах-халапне пӗлме тивӗҫ.Унсǎрǎн хǎвна ҫуратнǎ халǎхран уйрǎлса каясси те часах. Сакǎ вара чǎн-чǎн инкек. Хǎй кам пулнине, хǎш халахран тухнине маннǎ ҫын тымарсǎр йываҫ пекех: хǎрать,типет, кǎшт ҫил вӗрнипех тӳнет.
Халǎхǎмǎр юрри-кӗвви те, юмахӗ-халапӗ те, тӗрри-ҫӗвви те,эрешӗ-терешӗ те-пурте тулǎх, икселми.Ҫын аллипе, туна ӗҫ хатӗресем, кил-ҫурт мӗн чухлӗ чаплǎрах, талантǎрах- халǎхǎн культура шайӗ ҫавǎн чул ҫӳллӗрех.Хамǎрǎн культурǎна пуянлатас,унан шайне ӳстерес тесен пирӗнте кашнинех тǎрǎшмалла.

работников культурно-досуговых учреждений: «Деятельность сельских КДУ по сохранению чувашской традиционной культуры в современных условиях. Проблемы и перспективы».

курсамǎр,туссем, чечеклӗ ҫуркунне: чǎн-чǎн телей ӗшни пек капǎр тухса вǎл ларӗ куҫ умне.

ҫӗршывӗ. Пирӗн халǎх тӗррине тӗнчипех пӗлӗҫҫӗ. Ӗлӗкхи тӗрӗсем пире халӗ те хǎйсен илемӗпе тӗлӗнтереҫҫӗ,савǎнтараҫҫӗ. Чǎваш халǎхӗн сӗтел ҫинче чи хакли апат ҫакǎр пулнǎ, анчах тӗрлӗ апат та нумай пулнǎ. Ҫǎкǎртан асли нимӗн те ҫук.

Музей вӗренекенсене чǎваш халǎхӗн авалхи тата хальхи пурнǎҫӗпе,йǎли-йӗркипе,культурипе интересленме хавхалантарсах тǎрать.

яланах хитре патне туртǎннǎ .Ҫавǎнпа унǎн кил-ҫуртне тӗрленӗ,йывǎҫран касса эрешленӗ тата хǎваран авнǎ япаласем,тǎм савǎт-сапа илемпе хǎтлǎх кӳнӗ. Пирӗн ялти ǎстисем- Будяшкин Ю.З., Иванов Н.Ф., Максимов В. П.,Сиякин В.. унан вӗренекенӗ.

Чǎваш юрри-кӗвви «Юрǎсǎр мӗнле пурǎнан: пурнǎҫ ҫук, савǎнаҫ ҫук»,-тӗнӗ чǎвǎш ваттисем.Чǎнах та,юрǎ ҫынна пурнǎҫ тǎршшепех пулǎшса пырать:йывǎр чухне те,лайǎх чухне те. Кӗвӗ калакансем: Абрамов Н.И.,Морозова М.П., Михедеркина А.Ю., Абрамов В.Д. Пирӗн ялти Культурǎ ҫуртӗнчи «Сеҫпел» ушкǎнӗ.

районра традицие кӗче ачасен чǎваш юрǎ конкурснӗ иртерме. Конкурса кӳрше районсенчен те килеҫҫӗ.

пин юрǎ ҫӗршывӗ «Шурǎмпуҫ ҫалтǎрӗ» юрǎ конкурсӗ пирӗн патра та икӗ хут иртрӗ. Пирӗн шкултан кашни ҫул нумай ача хутшанаҫҫӗ, пӗрремӗш вырансем йышанассӗ.

ҫул пирӗн районта чǎваш шкулсем хушшинче иртет..Физкультурǎпа спорт аталантарас тӗлӗшпе нумай ӗҫ иртеретпӗр. Ӗлекхи вǎйǎсем ачасен сывлахне ҫирӗплетме пулǎшаҫҫӗ.

ӗсесене,юрасемпе ташǎсем, чǎваш тумне хатӗрлетпӗр.   Спартакиада пирӗн шкулта та икӗ хут иртрӗ.

ǎс-тǎнӗ ,ǎс-хакǎлӗ,тӗнче илемӗ чǎвашра пуҫтарǎнман-ши?

ӗлӗк-авалах ҫуралнǎ. Унǎн никӗсӗнче-халǎх йǎли-уявӗ, юрри-ташши. Эпир ачасемпе кашни ҫул районǎн чǎваш театр «Драма и комеди» конкурсне хутшǎнатпǎр, пӗрремӗш вырǎнсем йышǎнатпǎр.

тӗрлӗ конкурсемпе вǎйǎсем иртеретпӗр. Весене “Ҫǎлтǎр саманчӗ” вǎйǎ сӗр килӗшет.Кунта ачасен ашшӗ-амǎшесем,аппǎшӗ-пиччешӗсем,аслашшӗ-ǎсламӗшесем хутшǎнма пултараҫҫӗ. Вӗсем тӗрле ыйтусем ҫине хуравлаҫҫӗ,хǎйсен ǎсталǎхне кǎтартаҫҫӗ.

уявӗсем Чǎваш ҫыннин пурнǎҫӗ нихǎҫан та ҫамǎл пулман:мӗн ӗлекрен вǎл ҫҫӗрне-кунне пӗлмесӗр ӗҫленӗ.Ҫавǎнпа пӗрлех савǎнма та вǎхǎт тупнǎ.Пирӗн ял сыннисем чǎваш йǎли-йӗркисене юратаҫҫӗ, уявӗсене халӗ те иртерессӗ. Питрав кунӗ эпир ял уявне иртеретпӗр,пирӗн пата сӗре нумай хǎнасем килеҫҫӗ.

Калаҫать вǎл ҫӗр пин сǎмахпа. Пирӗн Культура ҫурчӗн “Сеспӗл” ушканӗпе тӗп шкулта вӗренекенӗсем районти, Республикǎри, Раҫҫейри уявӗсене хутшǎнаҫҫӗ.

юратаканӗсем, чǎваш культурине ҫӗклекенесем-Андреевкǎри (Кикле пуҫри) ял Культури ҫуртӗнче ӗҫлекенӗсем,тӗп шкулти вӗрентекенӗсем тата “Сеспӗл” ушкǎнӗнчи юрлаканӗсем.

чǎваш пулнишӗн именместӗп.
Никамран та эпӗ катǎк мар.

Темӗн вырǎнне хама хумасǎр,
Ҫынпа тан пулнишӗн савǎнса
Эп ҫуретӗп ирӗклӗ те харсǎр,
ҫаванпа пырать ман ҫул ǎнса.

Хам чыса эп пекех сыхлатǎп.
Юнǎмра мǎнкǎмкуҫ ǎллǎх пур ман.
Хам чǎваш пулнишӗн мухтанатǎп.
Эс те,тусǎм,ху камне ан ман.

А.Воробьёв.